İsviçre seçmenleri 8 Mart 2026’da sandık başına giderek dört ayrı federal konuda karar verecek. Oylama gündeminde nakit paranın anayasal güvenceye alınmasından kamu yayıncılığının finansmanına, iklim yatırımlarından vergi sisteminde köklü değişikliğe kadar uzanan başlıklar yer alıyor.
Nakit özgürlüktür girişimi ve karşı öneri
Oylamanın ilk başlığı, “Nakit özgürlüktür” olarak bilinen halk girişimi. Girişim, İsviçre frangının ülkenin para birimi olarak anayasal güvenceye alınmasını ve madeni para ile banknotların her zaman yeterli miktarda dolaşımda bulunmasının güvence altına alınmasını talep ediyor. Ayrıca frangın başka bir para birimiyle değiştirilmesine yönelik olası bir adımın halk ve kantonların onayına sunulmasını öngörüyor.
Son yıllarda dijital ödeme yöntemleri hızla yaygınlaşsa da kamuoyu araştırmaları, nüfusun büyük bölümünün nakit seçeneğinin korunmasını istediğini gösteriyor. Girişim komitesi, elektrik kesintileri, teknik arızalar veya siber saldırılar gibi durumlarda nakdin güvenli bir alternatif olduğunu savunuyor.
Federal Hükümet ve Federal Meclis ise nakit ve frangın önemini kabul etmekle birlikte, mevcut yasal çerçevenin zaten bu güvenceleri sağladığını belirtiyor. Yetkililer bu nedenle daha sade bir anayasa değişikliği içeren karşı öneri sunuyor. Her iki metin de kabul edilirse, seçmenler ayrıca hangisinin yürürlüğe gireceğine karar verecek.
SRG için 200 frank girişimi
İkinci başlık, kamu yayıncısı SRG’nin finansmanına ilişkin “200 frank yeter” girişimi. Hâlihazırda her hane yıllık 335 frank radyo ve televizyon ücreti ödüyor. Belirli bir ciroyu aşan şirketler de katkı payı veriyor. Bu gelir, büyük ölçüde SRG’nin kamu hizmeti yayınlarını finanse ediyor.
Girişim, haneler için bu tutarın 200 franka düşürülmesini ve tüm işletmelerin tamamen muaf tutulmasını öngörüyor. Buna karşılık Federal Hükümet, ücretin önümüzdeki yıllarda kademeli olarak 300 franka indirilmesini ve küçük işletmelerin büyük ölçüde muaf tutulmasını planlıyor.
Yetkililer, 200 franklık indirimin SRG’nin gelirlerinde ciddi azalmaya yol açacağını, bunun da program çeşitliliğini ve istihdamı olumsuz etkileyebileceğini savunuyor. Girişim komitesi ise mevcut ücretin uluslararası karşılaştırmada yüksek olduğunu ve indirimin haneler ile küçük işletmelere mali rahatlama sağlayacağını ifade ediyor.
İklim fonu girişimi
Üçüncü başlık, “İklim fonu” girişimi. İsviçre, 2050 yılına kadar sera gazı emisyonlarını net sıfıra indirmeyi hedefliyor. Mevcut durumda federal düzeyde iklim ve enerji dönüşümü için yıllık yaklaşık 2 milyar franklık kaynak ayrılmış bulunuyor.
Girişim ise bu miktarın yetersiz olduğunu savunarak ekonomik çıktının yıllık yüzde 0,5 ila 1’i oranında ek kaynak ayrılmasını talep ediyor. Bu da yılda yaklaşık 4 ila 8 milyar franklık bir fon anlamına geliyor. Fonun yenilenebilir enerji yatırımları, bina yenilemeleri, enerji verimliliği ve iklim dostu teknolojiler için kullanılması öngörülüyor.
Federal Hükümet ve Federal Meclis, iklim hedeflerini desteklemekle birlikte önerilen fonun bütçeye ağır yük getireceği görüşünde. Bu nedenle girişimin reddedilmesini tavsiye ediyorlar.
Bireysel vergilendirme reformu
Son başlık ise bireysel vergilendirme reformu. Mevcut sistemde evli çiftler ortak beyanname vererek birlikte vergilendiriliyor, evli olmayan çiftler ise bireysel olarak vergilendiriliyor.
Reform kabul edilirse evli çiftler de ayrı ayrı beyanname verecek ve herkes yalnızca kendi gelirine göre vergilendirilecek. Amaç, evlilik durumuna bağlı vergi farklılıklarını ortadan kaldırmak.
Federal Hükümet ve Federal Meclis düzenlemeyi destekliyor. Reformun özellikle ikinci gelir sahibi eş için çalışma teşvikini artırabileceği belirtiliyor. Hesaplamalara göre mükelleflerin bir bölümü daha az, bir bölümü aynı, bir kısmı ise daha fazla vergi ödeyecek.
Karşıtlar ise sistemin bürokrasiyi artıracağını, milyonlarca ek beyanname anlamına geleceğini ve özellikle tek gelirli ailelerin dezavantajlı duruma düşebileceğini savunuyor.
8 Mart’ta seçmenler, para sisteminden kamu yayıncılığına, iklim politikasından vergi düzenine kadar uzanan bu dört başlıkta nihai kararı verecek.
