Aargau kantonunda seçmenler, iki yıldan uzun süredir sosyal yardım alan kişilere yönelik desteklerin azaltılmasını öngören bir halk inisiyatifi hakkında oy kullanacak. Tartışma, sosyal yardımın teşvik mi yoksa caydırıcı mı olması gerektiği sorusunu yeniden gündeme taşıdı.
Aargau kantonunda “Çalışmak kazandırmalı” başlıklı halk inisiyatifi, uzun süreli sosyal yardım alanlara yönelik desteklerin azaltılmasını hedefliyor. Genç SVP tarafından başlatılan girişime göre, iki yıldan uzun süredir sosyal yardım alan kişilerin temel ihtiyaç ödeneği en az yüzde 5 oranında düşürülecek. Ancak bazı istisnalar öngörülüyor. Çocuklar, dört aylıktan küçük çocuğu olan ebeveynler ve 55 yaş üstü kişiler bu kesintiden muaf tutulabilecek. Bu muafiyetin geçerli olması için ise ilgili kişilerin İsviçre’de en az 20 yıl çalışmış ve bu süre boyunca sosyal yardım almamış olması şart koşuluyor.
İnisiyatifi savunanlar, uzun süreli sosyal yardımın işgücü piyasasına dönüşü zorlaştırdığını ve kamu maliyesi üzerinde yük oluşturduğunu savunuyor. Kantonun oylama kitapçığında yer alan görüşlere göre, sosyal yardım alanların yarısından fazlası uzun süre sistemde kalıyor ve bu durum, çalışmaya dönüş için yeterli teşviklerin bulunmadığını gösteriyor. Girişimin amacı, uzun süreli yardım alan kişilerin yeniden çalışma hayatına katılmasını teşvik etmek ve vergi mükelleflerinin üzerindeki yükü azaltmak olarak ifade ediliyor.
İnisiyatife karşı çıkanlar ise mevcut yasal düzenlemelerin hâlihazırda yeterli esnekliği sağladığını belirtiyor. Karşıt görüşe göre, sosyal yardım bugün de gerekli durumlarda ilk günden itibaren azaltılabiliyor ya da tamamen kesilebiliyor. Bu nedenle iki yıllık bir sürenin sonunda otomatik kesintiye gidilmesinin yeni bir çözüm sunmadığı savunuluyor. Uzun süreli yardım alan kişilerin büyük bölümünün sistemi kötüye kullandığı değil, sağlık sorunları, ailevi yükümlülükler ya da kalıcı sosyal sorunlar nedeniyle daha uzun süre desteğe ihtiyaç duyduğu vurgulanıyor. Sosyal yardımın bir “rahatlık alanı” değil, zor durumlar için bir güvenlik ağı olduğu görüşü öne çıkıyor.
Siyasi cephede ise tablo oldukça dengeli. Aargau Kantonsal Parlamentosu, 67’ye karşı 64 oyla inisiyatifin kabul edilmesini tavsiye etti. SVP ve FDP girişimi desteklerken, SP, Yeşiller, GLP, EVP ve Merkez Parti karşı çıkıyor. Kanton hükümeti de inisiyatife mesafeli yaklaşıyor. Hükümet, çalışmanın teşvik edilmesi gerektiği fikrinin tartışmasız olduğunu kabul etmekle birlikte, önerinin somut bir katma değer sunmadığını, aksine belediyeler için ek bürokrasi ve iş yükü yaratacağını savunuyor. Buna karşılık, Aargau Esnaf Birliği ile Sanayi ve Ticaret Odası inisiyatifi destekleyen kurumlar arasında yer alıyor.
Aargau’da 8 Mart’ta yapılacak oylamada seçmenler, sosyal yardım kesintisinin yanı sıra sabit hız kameralarına izin şartı getirilmesini öngören ikinci bir halk inisiyatifi hakkında da karar verecek. Sosyal yardım konusu ise yalnızca Aargau’ya özgü değil. Son yıllarda diğer kantonlarda da benzer tartışmalar yaşandı. Basel-Landschaft kantonu 2022’de daha sert bir sosyal yardım yasası yürürlüğe koyarken, Uri kantonunda 2025’te sosyal yardım alanların mali durumunu daha sıkı denetlemeyi amaçlayan yasa önerisi halk oylamasında kıl payı reddedilmişti.
