BERN– 2024-2025 yıllarında birçok İsviçre şirketi, Birleşmiş Milletler’in Gazze saldırıları nedeniyle İsrail’e yönelik artan eleştirilerine rağmen, potansiyel olarak askeri amaçlarla kullanılabilecek çift kullanımlı ürünler ve askeri malzemeler sattı.
İsviçre’nim Fransızca yayın yapan devlet televizyonu RTS tarafından elde edilen belgelere göre, 7 Ekim 2023 saldırılarının ardından 2024-2025 döneminde İsviçre’den İsrail’e 24 milyon CHF’lik çift kullanımlı veya özel askeri ürün ihracatı gerçekleşti. Bu rakam, 2023 son çeyreğinde sadece 238 bin CHF seviyesindeydi. Özellikle 2024’ün ilk çeyreğinde ihracat ciddi biçimde artarak yaklaşık 6 milyon CHF’ye ulaştı.
İhraç edilen ürünler arasında Elbit gibi savunma şirketlerine, İsrail Savunma Bakanlığı’na (Almanya’daki şubeleri üzerinden) ve beyaz fosfor üreten bazı firmalara giden bileşenler yer alıyor. Yaklaşık 20 İsviçreli şirket bu ihracatta rol aldı; bunların altısı Fransızca konuşulan İsviçre kantonlarında bulunuyor.
Özellikle hassas makine üreticileri ihracatta öne çıktı. TRUMPF Schweiz AG, Graubünden’den İsrail Savunma Bakanlığı’na üç lazer kesim makinesi ihraç etti. Lazer kesim teknolojisi zırhlı araç parçalarının hazırlanmasında kullanılabiliyor ve firma, ürünlerin yalnızca savunma amaçlı çözümlerde kullanıldığını belirtti.
Fribourg kantonundaki Vuadens’de üretim yapan StarragTornos, İsrail’de savunma alanında faaliyet gösteren şirketlere yüksek hassasiyetli işleme merkezleri ihraç etti. Bu ürünlerden bazıları, Ricor gibi firmaların drone, füze ve tank sistemleri için kullandığı soğutucu ve sensör bileşenlerinde kullanılıyor.
Ticaretin diğer örnekleri arasında, Thurgau kantonundaki Mipa Coatings Schweiz AG’nin askeri amaçlı boyalar, Schaffhausen merkezli Georg Fischer AG’nin ise vana ve boru sistemleri ihracatı yer aldı. Georg Fischer’ın bazı müşterileri, beyaz fosfor üreten ve tartışmalı askeri ürünler geliştiren şirketlerle bağlantılı.
İsviçreli firmalar, SECO tarafından verilen ihracat izinlerinin yasal çerçeveye uygun olduğunu belirtiyor. Ancak bazı uzmanlar ve sivil toplum örgütleri, ürünlerin askeri amaçlı kullanılma potansiyelini ve İsrail’in insan hakları ihlalleri bağlamını göz önünde bulundurduklarında bu uygulamanın etik ve uluslararası sorumluluk açısından tartışmalı olduğunu ifade ediyor.
