İsviçre denince akla ilk olarak Alp Dağları geliyor. Avrupa’nın en yüksek sıradağları olan Alpler, ülkenin coğrafi kimliğinin merkezinde yer alıyor. Ancak İsviçre’nin dağları Alplerle sınırlı değil. Batı İsviçre’de, Fransa sınırı boyunca uzanan Jura Dağları da ülkenin önemli ama daha az bilinen dağ silsilelerinden biri.
Bu dağlar yalnızca coğrafi değil, aynı zamanda bilimsel açıdan da büyük bir öneme sahip. Çünkü Dünya tarihindeki Jura Dönemi, adını doğrudan bu dağ silsilesinden alıyor. Yani bugün dinozorlarla özdeşleştirilen “Jura” kavramının kökeni İsviçre’ye dayanıyor.
Jura Dönemi nedir?
Jura Dönemi, Triyas ve Kretase ile birlikte Mezozoik Çağın üç ana döneminden biri. Bu çağ, yaklaşık 250 milyon yıl ile 65 milyon yıl öncesini kapsıyor. Dinozorların Dünya’ya hâkim olduğu bu uzun zaman dilimi, gezegenin jeolojik ve biyolojik tarihinde kritik bir yer tutuyor.
Bu döneme “Jura” adı verilmesinin nedeni, o zamanlardan kalma geniş kireçtaşı oluşumlarının Fransa, Almanya ve İsviçre sınır hattında, özellikle Jura Dağları bölgesinde yoğun şekilde bulunması.
Jura isminin kökeni
“Jura” kelimesi, Keltçe kökenli “jor” sözcüğünden geliyor. Bu kelime “orman” anlamına geliyor. Antik dönemlerde Jura Dağları’nın yoğun ormanlarla kaplı olması nedeniyle bu adın verildiği kabul ediliyor. Kelime daha sonra Latinceye “Juria” olarak geçmiş.
Bugün bile İsviçre Jura bölgesinin yaklaşık yüzde 47’si ormanlarla kaplı durumda. Bölgenin yüzde 43’ü tarım alanı, yalnızca yüzde 8’i yerleşim alanı olarak kullanılıyor. Bu da Jura’nın hâlâ büyük ölçüde doğal yapısını koruduğunu gösteriyor.
İsviçre’nin yüzde 10’u Jura
Jura Dağları yalnızca Fransa ve Almanya’da değil, İsviçre’nin birçok kantonunda da yer alıyor. Cenevre, Vaud, Neuchâtel, Bern, Jura, Solothurn, Basel-Landschaft ve Aargau kantonları Jura silsilesi içinde bulunuyor.
Doğuda İsviçre Platosu’yla (Mittelland) sınır oluşturan Jura bölgesi, ülke yüzölçümünün yaklaşık yüzde 10’unu kaplıyor. Ayrıca Cenevre Gölü, Neuchâtel Gölü ve Biel Gölü gibi İsviçre’nin en büyük göllerinin bir kısmı Jura Dağları’nın eteklerinde yer alıyor.
Zirveler ve semboller
İsviçre Jura’sının en yüksek noktası, Vaud kantonundaki Mont Tendre. Zirvenin yüksekliği 1.679 metre. La Dôle ise 1.677 metreyle İsviçre’nin en batıdaki dağı olma özelliğini taşıyor. Bu zirveden Cenevre Gölü ve Alpler net şekilde görülebiliyor.
Ancak Jura’yı simgeleyen yerler yalnızca yükseklikleriyle değil, görsel etkileriyle de öne çıkıyor. Chasseral (1.607 metre), Jura manzarasına hâkim geniş bir sırt oluşturuyor ve zirvesinden İsviçre Platosu, Franches-Montagnes bölgesi ve Alpler izlenebiliyor.
Bir diğer simge ise Creux-du-Van. Yaklaşık 160 metre yüksekliğindeki dik kaya duvarlarıyla çevrili bu devasa doğal oluşum, dört kilometre uzunluğunda ve bir kilometre genişliğinde bir kaya çanağı görünümünde. Burası hem jeolojik hem de turistik açıdan Jura’nın en etkileyici noktalarından biri olarak kabul ediliyor.
Sadece bir dağ değil, bir dönem
Dağları bugün sakin, ormanlık ve büyük ölçüde korunmuş bir bölge olarak bilinse de, adını verdiği Jura Dönemi sayesinde Dünya tarihinin en hareketli ve en çok araştırılan zaman dilimlerinden biriyle doğrudan bağlantılı. Bu yönüyle Jura, yalnızca bir coğrafya adı değil, aynı zamanda gezegenin geçmişine açılan bir anahtar niteliği taşıyor.
