İSVİÇRE- İran’ın Hürmüz Boğazı’nı bloke etmesi ve petrol rezervlerine yönelik saldırılar, küresel ham petrol fiyatlarının hızla yükselmesine yol açtı. Uzmanlar, bu gelişmenin yalnızca akaryakıt maliyetlerini değil, gübre, gıda ürünleri, ambalaj malzemeleri ve pek çok tüketim ürününü de etkileyeceğini belirtiyor.
Hürmüz Boğazı’ndan yapılan sevkiyatların azalması, doğal gaz ve petrol ürünlerinin maliyetlerini artırıyor. Gaz ağırlıklı enerji sistemlerinde artan maliyetler elektrik üretim fiyatlarına ve nihai tüketici faturalarına yansıyor. Bu durum, üretim maliyetlerini yükselterek enerji yoğun sektörlerdeki ürün fiyatlarını da artırıyor.
Gübre sektörü özellikle etkileniyor. Dünyada ticareti yapılan üre ve azotlu gübrenin yaklaşık üçte biri, fosfat gübrelerin dörtte biri ve sülfür ihracatının neredeyse yarısı Hürmüz Boğazı üzerinden geçiyor. Son dönemdeki fiyat artışları ürede %27, amonyakta %16, fosfatta %6 ve sülfürde %7 olarak kaydedildi. Bu gelişmeler, başta buğday, mısır, pirinç ve patates olmak üzere temel gıda ürünlerinin maliyetlerini yükseltiyor.
Ham petrol fiyatlarındaki artış, biyodizel üretim maliyetlerini de yükseltiyor. Mısırdan üretilen biyodizel için daha fazla mısır ayrılması, yemeklik yağ ve hayvan yemleri maliyetlerini artırıyor. Bu durum, süt, peynir, yoğurt ve et ürünlerinin fiyatlarına yansıyor.
Plastik, metaller ve endüstriyel hammaddelerde de fiyat artışları görülüyor. Golf bölgesinden yapılan ihracatlar ve artan savaş risk primleri, konteyner ve nakliye maliyetlerini yükseltiyor; bu durum otomobil, ambalaj, inşaat malzemeleri, tekstil, ev aletleri ve elektronik ürünlerin maliyetlerini artırıyor.
Uluslararası Gıda Politikası Araştırma Enstitüsü (IFPRI), İran’da süren çatışma ve enerji şoklarının küresel gıda fiyatlarını yükseltebileceğini ve gıda güvenliğini olumsuz etkileyebileceğini uyarıyor. Avrupa’da, artan enerji maliyetlerinin etkisiyle temel gıda ürünleri, özellikle ekmek, makarna ve et ürünlerinde fiyat artışları bekleniyor. Yükselen üretim ve taşımacılık maliyetleri, yaşam maliyetleri üzerinde baskı oluşturarak enflasyonu artırıyor.
