OSLO– Güney Afrikalı hukukçu Navi Pillay, savaş suçlarının ve soykırımın yargılanması ile uluslararası hukukun güçlendirilmesine yönelik çalışmaları nedeniyle 2026 Nobel Barış Ödülü’ne layık görüldü. Pillay, Birleşmiş Milletler’in eski İnsan Hakları Yüksek Komiseri olarak görev yapmıştı.
2026 Nobel Barış Ödülü’nün sahibi, Güney Afrikalı hukukçu ve Birleşmiş Milletler’in (BM) eski İnsan Hakları Yüksek Komiseri Navi Pillay oldu. Norveç Nobel Komitesi, 9 Ekim’de yaptığı açıklamada ödülün Pillay’e uluslararası hukukun güçlendirilmesi ve barışın desteklenmesi yönündeki çalışmaları nedeniyle verildiğini duyurdu.
Komite, Pillay’in savaş suçları, insanlığa karşı suçlar ve soykırımın yargı önüne çıkarılması konusunda önemli rol oynadığını belirtti. Açıklamada, hukukçunun cesareti ve ilkeli tutumuyla daha kapsamlı bir uluslararası hukuk düzeninin gelişmesine katkı sağladığı vurgulandı.
Apartheid karşıtı mücadeleden uluslararası mahkemelere
1941’de Güney Afrika’da Tamil kökenli Hintli bir ailenin çocuğu olarak dünyaya gelen Navi Pillay, ülkede kendi hukuk bürosunu açan ilk beyaz olmayan kadın oldu. Hukuk kariyerinin ilk dönemlerinde apartheid olarak bilinen ırk ayrımcılığı rejimine karşı mücadele eden aktivistleri savundu. İşkence iddialarını gündeme getirdi ve Robben Adası’ndaki mahkûmların haklarının korunması için çalıştı.
Pillay, 1994’te Ruanda’da yaşanan soykırımdan sorumlu kişilerin yargılandığı Ruanda Uluslararası Ceza Mahkemesi’nde hâkimlik yaptı. Bu görev sırasında soykırım ve toplumsal cinsiyete dayalı şiddet suçları konusunda uluslararası hukuk açısından önemli kararların oluşmasına katkıda bulundu.
Ayrıca Uluslararası Ceza Mahkemesi’nde görev alan Pillay, Lahey’deki Uluslararası Adalet Divanı’nda da geçici hâkim olarak hizmet verdi.
BM’de insan hakları çalışmalarını yönetti
Pillay, Eylül 2008 ile Ağustos 2014 arasında BM İnsan Hakları Yüksek Komiseri olarak görev yaptı. Bu dönemde sivil toplum kuruluşlarının ve mağdurların insan hakları standartlarının belirlenmesine katılımını savundu.
Daha sonra BM tarafından işgal altındaki Filistin toprakları konusunda kurulan bağımsız uluslararası soruşturma komisyonunun başkanlığını üstlendi. Komisyonun 2025 tarihli raporunda İsrail’in Gazze’deki eylemlerinin soykırım oluşturduğu sonucuna varılmıştı. Bu değerlendirme komisyonun raporuna ait bir bulgu olup İsrail’in tutumu ve uluslararası hukuk süreçleri bağlamında ele alınmalıdır.
BM İnsan Hakları Yüksek Komiseri’nden tebrik
Görevdeki BM İnsan Hakları Yüksek Komiseri Volker Türk, Pillay’i tebrik etti. Cenevre’de yaptığı açıklamada ödülün, insan hakları savunucularının dünya genelinde yürüttüğü mücadeleye de bir takdir niteliği taşıdığını söyledi.
Türk, insan hakları, hukukun üstünlüğü, adalet ve hesap verebilirliğin barış, güvenlik ve refah için temel öneme sahip olduğunu vurguladı.
Pillay, 2025’te BM Haber’e verdiği röportajda apartheid rejiminin kendi yaşamı boyunca sona ereceğini düşünmediğini anlatmış, ancak dünyanın farklı yerlerinden insanların dayanışmasının değişimi mümkün kıldığını belirtmişti. Uluslararası dayanışmanın insan haklarının korunmasında belirleyici olduğuna inandığını ifade etmişti.
