Ulusal Meclis Bilim, Eğitim ve Kültür Komisyonu, İsviçre’de kullanılan üç işaret dilinin yasal olarak tanınması için özel bir çerçeve yasa hazırlanmasını talep etti. Komisyon, Federal Konsey’in mevcut yaklaşımından farklı bir yol izlenmesini istiyor.
İsviçre Ulusal Meclisi Bilim, Eğitim ve Kültür Komisyonu, işaret dillerinin hukuki olarak tanınmasını amaçlayan bir parlamenter girişim başlattı. Parlamento internet sitesinde yer alan bilgilere göre komisyon, bu hedefe ulaşmak için bir “işaret dilleri çerçeve yasası” çıkarılmasını savunuyor.
Girişim kapsamında süreç, Eyaletler Meclisi’nin ilgili komisyonunda ele alınacak. Bu komisyonun özel bir yasanın hazırlanmasına onay vermesi halinde, Ulusal Meclis komisyonu taslak çalışmasına başlayabilecek.
Federal Konsey ise farklı bir yaklaşımı benimsiyor. Hükümet, işaret dillerinin kullanımını Engellilerin Eşitliği Yasası’nda yapılacak değişikliklerle düzenlemeyi planlıyor. Bu düzenlemenin, 2024 yılında 108 bin geçerli imzayla sunulan Kapsayıcılık Girişimi’ne karşı hazırlanan karşı teklifin bir parçası olması öngörülüyor.
Kapsayıcılık Girişimi, engelli bireylerin tüm yaşam alanlarında ve tüm yasal düzeylerde eşitliğinin güvence altına alınmasını talep ediyor. Girişimde, engelli bireylerin destek ve uyum önlemlerine erişim hakkına sahip olması ile ikamet yerini ve yaşam biçimini özgürce seçebilmesi öne çıkan talepler arasında yer alıyor.
Ancak Federal Konsey’in hazırladığı karşı teklif, işitme engelliler ve ilgili sivil toplum kuruluşları tarafından sert biçimde eleştirildi. Vernehmlassung sürecinde yapılan açıklamalarda, sürecin son derece yavaş ilerlediği ve taleplerin yeterince karşılanmadığı vurgulandı. Parlamento, üç yılı aşkın süre önce kabul ettiği bir motion ile işaret dillerinin yasal olarak tanınmasını istemişti.
“İsviçre için kapsayıcılık” adlı dernek, Eylül ayı sonunda yayımladığı açıklamada, karşı teklifin ülkedeki yaklaşık 1,9 milyon engelli bireyin dörtte üçünü kapsam dışında bıraktığını savundu. Derneğe göre düzenleme yalnızca maluliyet sigortasından yararlanan kişileri kapsıyor.
İsviçre İşitme Engelliler Birliği ise uzun süredir işaret dilleri için özel bir yasa çıkarılmasını talep ediyor. Birlik, işaret dillerinin Engellilerin Eşitliği Yasası içine dahil edilmesine karşı çıkıyor. Kuruluş, daha önce yayımladığı bir açıklamada “Diller bir engel değildir” ifadesini kullanarak, Federal Konsey’in hem işitme engellileri göz ardı ettiğini hem de parlamentonun iradesini dikkate almadığını savunmuştu.
Birliğe göre mevcut yaklaşımda işaret dillerinin tanınması bağlayıcılıktan uzak kalıyor, somut dil teşvikleri yer almıyor ve gerekli eşitlik önlemleri tamamen ihmal ediliyor. Komisyonun talep ettiği özel yasa ise bu eksikliklerin giderilmesini ve işaret dillerinin bağımsız bir hukuki statüye kavuşturulmasını amaçlıyor.
