İSVİÇRE-İsviçre frangı, 2025’teki %14’lük değer artışının ardından bu yıl da %3 yükselerek dolar karşısında CHF 0,77’ye ulaştı. Ekonomistler ve ticaret kuruluşları, frangın güçlü seyri nedeniyle özellikle ihracata dayalı sektörlerde rekabet gücünün zayıfladığını belirtiyor. Roche, Swatch ve Richemont gibi büyük ihracatçı şirketler, döviz kurundaki dalgalanmanın 2025 satışlarını yaklaşık %5 oranında olumsuz etkilediğini açıkladı.
Ticaret dernekleri, özellikle küçük ve orta ölçekli işletmelerin (KOBİ) frangın artışından ciddi biçimde etkilendiğini vurguluyor. Gelirlerinin önemli bir kısmını yurt dışından elde eden bu şirketler, maliyetlerinin çoğunu ise yurt içinde karşılıyor. Swissmechanic Başkanı Nicola R. Tettamanti, mekanik, elektrik mühendisliği ve metal sektörlerinin frangın güçlü seyri nedeniyle uzun vadede yatırım kararlarını ertelemek zorunda kalabileceğini ve sanayi temelinin zayıflayabileceğini ifade etti.
Kimya ve ilaç sektörlerinde de benzer kaygılar bulunuyor. Scienceindustries Direktörü Stephan Mumenthaler, maliyet baskılarının artmasıyla birlikte pazar erişimi ve yenilikçi düzenlemelerin öneminin daha da öne çıktığını söyledi. Roche, bu yıl gelirlerinde yaklaşık dört puanlık kayıp beklediğini açıkladı.
Frangın değer kazanması, İsviçre ihracatçıları için “çifte darbe” niteliği taşıyor. Geçen yıl İsviçre ile ABD arasındaki ek gümrük tarifeleri, İsviçre ihracatçılarının rekabetini zorlamıştı. Yapılan siyasi anlaşmayla ABD’nin ek tarifeleri %15 ile sınırlama kararı alınsa da, anlaşmanın yasal çerçevesi hâlâ müzakere aşamasında.
Döviz piyasalarındaki hareketlilik, İsviçre hisse senetlerini de etkiliyor. Swiss Market Index (SMI), bu yıl %2 yükselse de, Avrupa’nın genel borsa endeksi Stoxx 600 (%4 artış) ve Londra FTSE 100 (%5 artış) performanslarının gerisinde kaldı. UBS’e göre, frangın her yüzde 1 değer kazanması, İsviçreli halka açık şirketlerin kârında ortalama %0,9 düşüş anlamına geliyor.
Ekonomistler, İsviçre Merkez Bankası (SNB) için de frangın değer kazanmasının sorun yarattığını belirtiyor. Mevcut politika faizinin %0 seviyesinde olması nedeniyle negatif faiz uygulamasına dönülmesi hâlihazırda tercih edilmiyor. Swisse bankacılık uzmanları, güçlü frank nedeniyle ülke ekonomisinin ihracata dayalı sektörlerinde baskının sürebileceğine dikkat çekiyor.
Frangın değer kazanmasının uzun vadeli etkileri arasında yatırım kararlarının ertelenmesi, üretim maliyetlerinin artması ve özellikle KOBİ’lerin uluslararası pazarlardaki rekabet gücünün azalması öne çıkıyor. Ticaret kuruluşları ve şirket yöneticileri, hükümetten ve düzenleyicilerden piyasa erişimini kolaylaştıracak önlemler ve yenilikçi destek paketleri beklediklerini belirtiyor.
Kaynak: Financial Times
