İSVİÇRE– İsviçre’de yaklaşık 500 bin hane, ev temizliği ve diğer ev işlerinde çalışan kişilerden yararlanıyor. Ancak bu çalışma ilişkilerinin önemli bir bölümü yasalara aykırı şekilde kayıt dışı yürütülüyor.
Federal verilere göre kayıt dışı çalışmanın yaygınlaşmasına karşılık, çalışanlarını resmi olarak bildiren işverenlerin sayısı düşüyor. Ev hizmetlerinde kullanılan basitleştirilmiş bildirim sistemi üzerinden kayıt yaptıran işveren sayısı 2024’te 68 bin 247 iken, 2025’te 65 bin 669’a geriledi. Yani bir yıl içinde 2 bin 500’den fazla işveren kayıt sisteminden çıktı.
Düşüş aslında daha uzun süredir devam ediyor. 2021’de yaklaşık 100 bin olan resmi bildirim sayısı, 2025’e gelindiğinde yaklaşık üçte bir oranında azaldı.
Evlerde denetim neredeyse yok
Kayıt dışı çalışmanın yaygın olmasının nedenlerinden biri de özel konutlarda denetim yapılmasının oldukça zor olması.
2025 yılında kantonlar genelinde toplam 14 bin 450 işyeri denetimi gerçekleştirildi ve yaklaşık 44 bin 83 kişi kontrol edildi. Denetimler ağırlıklı olarak inşaat, gastronomi ve ticaret gibi riskli sektörlere yöneltildi.
Özel evlerde ise durum tamamen farklı. Aynı yıl yalnızca 239 evde denetim yapıldı.
Yaklaşık 500 bin hanenin potansiyel olarak bu kapsamda olduğu düşünüldüğünde, bir hanenin bir yıl içerisinde denetlenme ihtimali yaklaşık %0,048 olarak hesaplanıyor.
Federal hükümet önlem almaya çalışıyor
Kayıt dışı çalışmayla mücadelede yetkililer arasındaki bilgi paylaşımı da önemli bir rol oynuyor. 2025 yılında kantonlarda önceden gerçekleştirilen bir denetim olmaksızın 4 bin 367 şüpheli durum ilgili makamlara bildirildi. Bunların 2 bin 45’i sosyal sigorta mevzuatıyla ilgiliydi.
Federal Konsey, Haziran 2026’da kayıt dışı çalışmayla mücadele yasasının değiştirilmesini öngören bir teklif sundu. Düzenleme özellikle kurumlar arasındaki işbirliğini ve veri paylaşımını güçlendirmeyi amaçlıyor.
Ancak teklif, özel evlerdeki temizlik ve ev hizmetlerinde denetimleri artırmaya yönelik özel bir önlem içermiyor. Bu nedenle İsviçre’de yüz binlerce haneyi ilgilendiren kayıt dışı ev işlerinin nasıl kontrol altına alınacağı hâlâ önemli bir soru olarak duruyor.
