BERN– İran’daki rejim baskısı ve son askeri gelişmelerin ardından, iltica başvuruları reddedilen İranlılar İsviçre’nin uygulamalarını gözden geçirmesini istiyor.
İran’da ekonomik kriz ve siyasal sisteme yönelik memnuniyetsizlik nedeniyle haftalardır süren ülke çapındaki protestolarda bilanço ağırlaştı. Tahminlere göre rejim güçlerinin müdahaleleri sonucu on binlerce kişi hayatını kaybetti. Nükleer program konusunda yürütülen müzakerelerin başarısızlıkla sonuçlanmasının ardından hafta sonunda ABD ve İsrail’in İran’a yönelik askeri saldırıları da ülkedeki gerilimi tırmandırdı. Ülkede güvenlik ve istikrar ortamı sağlanamazken, İran’dan kaçan sığınmacıların durumu da yeniden gündeme geldi.
Bu gelişmelerin gölgesinde, iltica başvuruları reddedilen yaklaşık 30 İranlı, Bern yakınlarındaki Wabern’de bulunan Federal Göçmenlik Dairesinin (Staatssekretariat für Migration/SEM) önünde gösteri düzenledi. “Empathie und Einheit” adlı grup, İsviçre’nin İranlılara yönelik iltica uygulamasını yeniden değerlendirmesini talep etti. Grup, hakkında kesinleşmiş sınır dışı kararı bulunan yaklaşık 320 İranlının siyasi mülteci olarak tanınmasını istedi. Göstericiler, söz konusu kişilerin İran’daki siyasi faaliyetleri ve rejime muhalif tutumları nedeniyle ülkeyi terk etmek zorunda kaldığını, geri gönderilmeleri halinde ciddi risklerle karşı karşıya kalacaklarını belirtti.
Grup sözcüsü, İsviçre makamlarının İran’daki mevcut durumu yeterince dikkate almadığını savundu. Reddedilen bazı kişilerin yıllardır İsviçre’de yaşadığını ve yalnızca acil yardım kapsamında destek aldığını belirten temsilciler, özellikle çocuklar ve gençler açısından durumun yıpratıcı olduğunu ifade etti. Okul çağındaki çocukların ebeveynlerinin statüsünden bağımsız olarak eğitim hakkına sahip olduğu hatırlatıldı.
Yetkililer ise, İranlı tüm reddedilmiş sığınmacılara toplu biçimde yasal oturum statüsü verilmesi için hukuki bir dayanak bulunmadığını bildirdi. Ancak etkilenen kişilerin, İran’daki koşullardaki değişiklikleri veya yeni iltica gerekçelerini ileri sürerek yazılı şekilde yeni başvuru yapabilecekleri belirtildi.
Öte yandan, İran’daki gelişmeler nedeniyle 13 Ocak itibarıyla İran vatandaşlarına yönelik sınır dışı işlemleri ikinci bir duyuruya kadar durduruldu. Olumsuz sonuçlanması beklenen başvurular da askıya alındı.
İsviçre’de halen yaklaşık 7 bin 600 İran pasaportlu kişi yaşıyor. Bunların 6 bin 100’ü sürekli ikamet eden nüfusa dahil. Diğerleri ise geçici kabul statüsünde bulunuyor ya da iltica başvurularının sonucunu bekliyor. Son beş yılda İran’dan yılda ortalama 430 civarında iltica başvurusu yapıldı. Bu başvuruların yaklaşık yüzde 20 ila 30’u siyasi mülteci statüsüyle kabul edildi.
