İsviçre’de ek sağlık, gelir kaybı ve hayat sigortası yaptırmak isteyen kişiler, yıllar hatta on yıllar öncesine ait hastalıklarını açıklamak zorunda kalıyor. Diğer bazı Avrupa ülkelerinde uygulanan “tıbbi unutulma hakkı” İsviçre’de bulunmazken, konu artık federal siyasetin gündemine girdi.
İsviçre’de gelir kaybı sigortası ya da sağlık sigortasına bağlı ek sigorta yaptırmak isteyenler, kapsamlı bir sağlık beyanı doldurmak zorunda. Bu beyan kapsamında sigortalılardan, çok uzun zaman önce yaşanmış hastalıklar, ameliyatlar ve tedaviler dahi talep ediliyor. Mevcut uygulamada, belirli bir sürenin ardından bu bilgilerin açıklanmasını ortadan kaldıran bir “tıbbi unutulma hakkı” bulunmuyor.
Bu durum özellikle ağır hastalık geçirmiş kişiler için ciddi sonuçlar doğuruyor. Vaud Kantonu Kanser Ligi’nin hukukçu ve genel müdür yardımcısı Yves Hochuli, İsviçre Radyo ve Televizyonu RTS’ye yaptığı açıklamada, geçmişte kanser tedavisi görmüş birçok kişinin ek sigorta yaptıramadığını belirtti. Hochuli’ye göre, bu kişiler sigortasız kalma riskiyle karşı karşıya bırakılıyor.
Sigorta şirketlerinin başvurulara yaklaşımı ise farklılık gösteriyor. Başvurular koşulsuz kabul edilebildiği gibi, ek prim talebiyle ya da nüks riski gerekçesiyle belirli çekincelerle onaylanabiliyor. Bazı durumlarda ise başvurular tamamen reddediliyor.
Bu tabloyu yaşayanlardan biri de Mathilde. Serbest çalışan bir psikoterapist olan Mathilde, 30 yaşında geçirdiği kanserin üzerinden 15 yıl geçtikten sonra geçen yıl yeniden kanser teşhisi aldı. Gelir kaybı sigortası bulunmadığı için, ameliyat sonrası çalışma kapasitesi düşen Mathilde, geçimini birikimleriyle sağlamak zorunda kaldı. Yaşadığı durumu “ayrımcılık” olarak tanımlayan Mathilde, yıllar önceki hastalığının hâlâ kendisine karşı kullanıldığını ifade ediyor.
Benzer düzenlemeler Avrupa’nın birçok ülkesinde farklı şekilde ele alınıyor. Fransa, İspanya, İtalya ve Belçika’nın da aralarında bulunduğu yaklaşık on Avrupa Birliği ülkesinde, belirli bir sürenin ardından hastalık geçmişinin sigorta başvurularında dikkate alınmaması öngörülüyor. Bu ülkelerde sigortalara erişim daha kolay olurken, İsviçre bu alanda geri kalmakla eleştiriliyor.
Konu artık federal parlamentonun da gündeminde. Valais kantonundan Ulusal Meclis üyesi Benjamin Roduit, 18 Aralık’ta sunduğu motion ile günlük ödenek sigortalarında tıbbi verilerin açıklanma zorunluluğunun beş yıl ile sınırlandırılmasını talep etti.
Sigorta sektörü ise bu öneriye karşı çıkıyor. İsviçre Sigorta Birliği, risk temelli prim sistemine dikkat çekerek, katı bir unutulma hakkının primleri yükseltebileceği ve bunun özellikle düşük gelirli sigortalıları olumsuz etkileyeceği uyarısında bulunuyor.
“Tıbbi unutulma hakkı”na ilişkin siyasi tartışma yeni başlarken, Federal Konsey’in söz konusu motion’a Mart ayı başına kadar yanıt vermesi bekleniyor.
