BERN- İsviçre halkı 27 Eylül 2026’da tarafsızlık girişimi için sandık başına gidecek. Girişim, İsviçre’nin tarafsızlığını Anayasa’da daha katı kurallarla tanımlamayı ve savaş halindeki ülkelere yönelik bağımsız yaptırımları büyük ölçüde engellemeyi amaçlıyor.
Girişim kabul edilirse İsviçre’nin “kalıcı ve silahlı tarafsızlık” ilkesi Anayasa’ya daha güçlü şekilde yerleştirilecek. Ülkenin savaşan devletlere karşı tek taraflı ekonomik yaptırım uygulaması yasaklanacak; yalnızca BM Güvenlik Konseyi tarafından alınan yaptırımlar uygulanabilecek.
Girişim ayrıca İsviçre’nin herhangi bir askeri ittifaka katılmasını açıkça yasaklamayı öngörüyor. İsviçre’nin NATO ile mevcut iş birliğinin de sınırlandırılması gündeme gelebilecek.
Girişimi kim destekliyor?
Girişimin arkasında sağ muhafazakâr çevreler ve şağcı popülist SVP/UDC partisi bulunuyor. Eski Federal Konsey üyesi Christoph Blocher tarafından desteklenen girişimin başlıca savunucusu Pro Suisse.
Destekçiler, İsviçre’nin Ukrayna savaşı sonrasında Rusya’ya yönelik AB yaptırımlarını benimsemesini tarafsızlıktan uzaklaşma olarak değerlendiriyor. Onlara göre İsviçre, hiçbir savaşta taraf tutmamalı ve uluslararası krizlerde güvenilir bir arabulucu olarak kalmalı.
Girişime bazı pasifist ve küreselleşme karşıtı sol gruplar da destek veriyor.
Hükümet neden karşı?
Federal Konsey ve Parlamento ise girişime karşı çıkıyor. Hükümete göre mevcut tarafsızlık politikası İsviçre’ye uluslararası gelişmelere göre hareket etme esnekliği sağlıyor.
Federal Konsey, Anayasa’ya çok katı kurallar getirilmesinin İsviçre’nin dış politika ve güvenlik alanındaki hareket alanını daraltabileceğini savunuyor. Hükümet ayrıca uluslararası toplum tarafından geniş şekilde desteklenen yaptırımların uygulanmasının İsviçre’nin tarafsızlığıyla çelişmediğini belirtiyor.
Muhalifler, girişimin kabul edilmesi halinde İsviçre’nin uluslararası alanda daha fazla yalnızlaşabileceği ve diğer ülkelerle güvenlik iş birliğinin zorlaşabileceği uyarısında bulunuyor.
