BERN– ABD yapımı Patriot hava savunma sistemlerinin Orta Doğu’da yoğun şekilde kullanılması, İsviçre’ye yapılacak teslimatları da etkiledi. Federal yönetim kaynakları, sipariş edilen beş Patriot biriminin teslimatının en az beş yıl gecikeceğini doğruladı.
İsviçre devlet televizyonunun Almanca yayıncısı SRF’de yer alan habere göre; Orta Doğu’da artan gerilim ve özellikle İran bağlantılı saldırılar sonrası Amerikan yapımı Patriot hava savunma füzelerinin yoğun kullanımı, küresel tedarik zincirinde ciddi baskı oluşturdu. Körfez ülkeleri son günlerde binin üzerinde İran füzesi ve insansız hava aracını engelledi. Bu önlemelerin büyük kısmı ABD merkezli savunma şirketi Raytheon tarafından üretilen Patriot önleme füzeleriyle gerçekleştirildi. Bir adet Patriot önleme füzesinin ortalama maliyetinin yaklaşık 3 milyon İsviçre frangı olduğu belirtiliyor.
Artan kullanım nedeniyle üretim kapasitesi talebi karşılamakta zorlanıyor. Körfez ülkelerinin ek sistem talebiyle Avrupa’daki bazı ülkelere başvurduğu bildirildi. Aynı sistem, Ukrayna tarafından da enerji altyapısı ve şehirlerin korunmasında yoğun biçimde kullanılıyor. İran ile yaşanan çatışmaların ardından Ukrayna tarafında da tedarik yetersizliği endişesi dile getiriliyor.
Teslimat süresi beş yılı aşıyor
İsviçre’nin sipariş ettiği beş Patriot biriminin aslında bu yıldan itibaren teslim edilmesi planlanıyordu. Ancak Savunma Bakanlığı’na bağlı kaynaklara göre teslim süresi halihazırda beş yıla kadar uzamış durumda. İran savaşı sonrası bu sürenin daha da artabileceği değerlendiriliyor.
Geçtiğimiz hafta, çatışmalar başlamadan önce ABD’ye giden Silahlanma Başkanı Urs Loher’in temasları sırasında İsviçre makamlarına teslimat süresinin ciddi biçimde uzayabileceği bilgisi verildi. Federal Savunma, Sivil Koruma ve Spor Bakanlığı içinde artık daha uzun bir bekleme süresine kesin gözüyle bakılıyor.
Parlamentodaki güvenlik politikacıları gelişmeyi sürpriz olarak değerlendirmedi. İsviçre Halk Partisi’nden Werner Salzmann, İsviçre’nin tedarik önceliğinde geriye düştüğüne dair uzun süredir şüpheler bulunduğunu belirtti. Orta Doğu’daki savaşın durumu daha da ağırlaştırdığını ifade etti.
Sosyal Demokrat Parti’den Franziska Roth ise Patriot alımının tamamen iptal edilmesi çağrısında bulundu. Uzun menzilli bir hava savunma sisteminin öncelik olmadığını savunan Roth, İsviçre’nin özellikle insansız hava araçlarına karşı savunma sistemlerine ihtiyaç duyduğunu dile getirdi.
Buna karşılık Hür Demokrat Parti’den Josef Dittli, Patriot tedarikinin durdurulmaması gerektiğini belirtti. İsviçre’nin uzun vadede bu sisteme ihtiyaç duyacağını ifade eden Dittli, Federal Konsey’in ek savunma araçlarının temini için hızlı adım atması gerektiğini söyledi.
Alternatif sistem gündemde
Savunma Bakanı Martin Pfister’in Patriot sistemine alternatif olarak ek bir hava savunma sistemi tedarik etmeyi planladığı bildirildi. Konuya ilişkin temel kararın Federal Konsey’in cuma günü yapacağı toplantıda ele alınması bekleniyor. Alternatif seçenekler arasında Fransız konsorsiyumu tarafından geliştirilen SAMP/T sistemi öne çıkıyor. Ancak mevcut bilgilere göre Pfister, Patriot siparişini tamamen iptal etmeyi düşünmüyor.
İsviçre, Patriot sistemleri için ABD’ye şimdiye kadar 650 milyon frank ödeme yaptı. Toplam maliyeti en az 2 milyar franka ulaşan sistem için geçen yaz teslimat gecikmeleri bildirilmesinin ardından Savunma Bakanlığı ek ödemeleri durdurmuştu.
Alternatif bir sistemin hızlı şekilde temin edilmesinin nasıl finanse edileceği ise belirsizliğini koruyor. Son haftalarda Savunma Bakanlığı’nın önümüzdeki iki yıl içinde yeni sistemler için gerekli ön ödemeleri yapacak mali kaynağa sahip olmadığı kamuoyuna yansımıştı.
Savunma Bakanlığı, konuyla ilgili yaptığı açıklamada Federal Konsey’in Patriot tedarik sürecine ilişkin izlenecek yol haritasını değerlendireceğini bildirdi. Bakanlık, bu aşamada ayrıntılı bilgi paylaşmayacağını duyurdu.
