BERN– Rus istihbarat servislerinin sosyal medya üzerinden para karşılığında görevlendirdiği “kullan-at ajanların” İsviçre’de de faaliyet gösterdiği ortaya çıktı. İsviçre Federal İstihbarat Servisi (NDB), Rusya bağlantılı bu tür ajanlarla ilgili İsviçre’yle bağlantılı birden fazla vakayı doğruladı.
“Kullan-at ajan” olarak adlandırılan kişiler, Rus istihbarat servislerinin kadrolu elemanları değil. Genellikle sosyal medya üzerinden, özellikle Ukrayna’daki savaşla ilgili Telegram gruplarında bağlantıya geçiliyor. Kendilerine belirli görevler karşılığında birkaç yüz euro ödeme teklif ediliyor.
Görevler ilk etapta bir binaya Ukrayna karşıtı sloganlar yazmak gibi basit eylemler olabiliyor. Daha sonra bir kişinin evinden çıkarken fotoğrafını çekmek veya belirli bir hedef hakkında bilgi toplamak gibi daha ciddi görevler verilebiliyor.
Bu kişilerin çoğu, topladıkları bilgilerin gerçekte ne amaçla kullanılacağını bilmiyor. Yakalanmaları halinde ise Rus istihbaratına ulaşabilecek çok az dijital iz bırakmaları, onları Moskova açısından “kullan-at” hale getiriyor.
İsviçre arka üs olarak kullanılıyor
NDB’ye göre bu kişiler İsviçre’yi çoğunlukla başka Avrupa ülkelerindeki operasyonlar için arka üs olarak kullanıyor. Ajanların hedefleri genellikle İsviçre dışında bulunuyor ancak kendileri İsviçre’de ikamet edebiliyor.
İsviçre istihbaratı, ülkede de devlet tarafından yönlendirildiği tespit edilen bazı faaliyetlerin ortaya çıkarıldığını açıkladı. Ancak güvenlik gerekçeleriyle olayların ayrıntıları paylaşılmadı.
Thurgau’da yakalanan Ukraynalı Almanya’da mahkûm edildi
Bu durumun en dikkat çekici örneklerinden biri, İsviçre’de yaşayan 30 yaşındaki Ukrayna vatandaşı.
Söz konusu kişi Mayıs 2025’te Thurgau kantonunda tutuklandı ve daha sonra Almanya’ya gönderildi. Stuttgart Yüksek Bölge Mahkemesi, Rus istihbaratı adına sabotaj amacıyla casusluk yaptığı gerekçesiyle kendisini suçlu buldu.
Mahkemeye göre sanık, Mart 2025’te Almanya’dan Ukrayna’ya gönderilen iki pakete GPS takip cihazları yerleştirdi. Amaç, paketlerin güzergâhını takip ederek olası sabotaj hedefleri hakkında bilgi toplamaktı.
Mahkeme, sanığın bu operasyonu Mariupol’da yaşayan bir tanıdığının talebi üzerine gerçekleştirdiğini belirledi.
Ancak mahkeme, üç sanığın daha sonra bombalı veya kundaklama saldırıları planladığına ilişkin yeterli kanıt bulunmadığına karar verdi. Bu nedenle bu suçlamalardan sanıklar beraat etti.
Kararın ardından serbest bırakıldı
Ukraynalı sanık, Almanya’daki mahkûmiyet kararının ardından serbest bırakıldı. Mahkeme, daha önceki sınır dışı işlemleri ve tutukluluk süresi nedeniyle cezasını zaten çekmiş kabul etti.
SRF’nin araştırmasına göre sanık daha sonra yeniden İsviçre’ye döndü.
Thurgau Göç Dairesi, İsviçre Devlet Göç Sekreterliği (SEM) ve Federal Polis (Fedpol), sanığın İsviçre’ye dönüşü ve hakkında nasıl bir işlem yapılacağı konusunda açıklama yapmadı.
Ajanların tespit edilmesi zor
“Kullan-at ajanların” en önemli özelliği, klasik casuslardan farklı olmaları. Diplomatik koruma altında çalışan profesyonel istihbarat görevlilerinin aksine, bu kişiler genellikle sıradan insanlar ve çoğu zaman istihbarat servisleriyle doğrudan bağlantılarının farkında bile olmuyor.
İsviçre istihbaratı, bu yöntemin organize suç örgütlerinin kullandığı “talep üzerine suç” yöntemlerine benzediğini belirtiyor.
Güvenlik uzmanlarına göre bu yöntem, devlet destekli casusluk ile organize suç arasındaki sınırların giderek daha fazla bulanıklaştığını gösteriyor.
