EVİAN– ABD Başkanı Donald Trump ve İran Cumhurbaşkanı Masoud Pezeshkian, çarşamba akşamı uzaktan imzalanan (dijital) bir anlaşma protokolüne imza attı.
Anlaşma, İran’ın gelecekte yapılacak müzakereler kapsamında zenginleştirilmiş uranyum stoklarını seyreltmeyi kabul etmesini, buna karşılık ABD’nin yaptırımları kaldırmasını öngörüyor.
Taraflar ayrıca, ABD ve İsrail’in 28 Şubat’ta İran’a karşı başlattığı ve özellikle İran ile Lübnan’da binlerce kişinin ölümüne yol açan çatışmayı sonlandırma konusunda uzlaştı.
Orta Doğu’da yeni diplomatik süreç
Anlaşma metnine göre, İran ile ilgili Lübnan cephesi de sürece dahil edildi. ABD Başkanı Donald Trump, Fransa ziyareti sırasında belgeyi imzaladığını açıkladı.
Beyaz Saray’dan yapılan açıklamada, Trump’ın Versailles Sarayı’ndan ayrılırken belgeyi imzaladığı ve görüntülerin sosyal medyada paylaşıldığı belirtildi.
İran Dışişleri Bakanlığı da anlaşmanın İran Cumhurbaşkanı Masoud Pezeshkian tarafından imzalandığını doğruladı.
Hürmüz Boğazı ve yaptırımlar
Anlaşma kapsamında Hürmüz Boğazı’nın derhal yeniden açılması ve İran limanlarına yönelik ABD blokajının kaldırılması öngörülüyor.
Pakistan Başbakanı Shehbaz Sharif, boğazın “derhal” açılacağını ve yaptırımların sona ereceğini açıkladı.
Taraflar, 60 gün sürecek bir müzakere döneminde nihai anlaşma için teknik görüşmeler yapacak.
Tepkiler ve değerlendirmeler
İran parlamentosu başkanı Mohammad Bagher Ghalibaf, anlaşmanın “ABD’nin başarısızlığını tescillediğini” söyledi.
Lübnan’daki Hizbullah lideri Naim Kassem ise anlaşmayı İran için “büyük bir zafer” olarak nitelendirdi.
G7 ülkeleri ise anlaşmayı İran’ın nükleer silah edinmesini engelleme açısından “tarihi bir fırsat” olarak değerlendirdi.
Çin yönetimi de taraflara anlaşmayı dikkatle uygulama ve dış müdahalelerden kaçınma çağrısı yaptı.
Ekonomik beklentiler
Anlaşma sürecinin petrol piyasalarına da etkisi oldu. Brent petrol fiyatları hafif yükseliş gösterdi.
Tarafların ayrıca İran’ın yeniden inşası için 300 milyar dolarlık bir fon oluşturulmasını değerlendirdiği belirtildi.
