STRAZBURG / BERN – Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM), cezaevi ve psikiyatri hastanesinde kalan iki antispesist kişiye tamamen vegan yemek sunulmadığı gerekçesiyle İsviçre’nin düşünce, vicdan ve din özgürlüğünü ihlal ettiğine hükmetti.
Karara konu olan kişilerden biri, mala zarar verme eylemleri nedeniyle yaklaşık bir yıl boyunca Cenevre’deki Champ-Dollon Cezaevi’nde tutuklu kaldı. Diğeri ise iki ay süreyle bir psikiyatri hastanesinde tedavi gördü. Her iki kurum da tamamen vegan beslenme taleplerini karşılamadı.
AİHM, veganlığın yalnızca bir beslenme biçimi değil, hayvanların sömürülmesini reddeden samimi ve tutarlı etik bir yaşam görüşü olduğunu belirterek bunun Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin 9. maddesi kapsamında korunduğunu vurguladı.
Mahkeme, cezaevi ve hastanenin bazı düzenlemeler yapmış olmasına rağmen başvurucuların etik inançlarına tamamen uygun beslenme sağlayamadığını tespit etti. Psikiyatri hastanesinde kalan kişiye birkaç kez yanlışlıkla hayvansal ürün içeren yemek verildi. Cezaevindeki tutukluya ise sunulan yemeklerin büyük bölümü uygun olsa da bazı öğünler vegan değildi.
İsviçre Federal Mahkemesi daha önce kurumların talepleri tamamen reddetmediği gerekçesiyle başvuruları geri çevirmişti. Ancak AİHM, devletin özel beslenme taleplerini ciddi şekilde değerlendirme ve temel hakları koruma yükümlülüğü bulunduğunu belirterek bu yaklaşımı hukuka aykırı buldu.
Mahkeme ayrıca, başvurucuların İsviçre’de haklarını etkili şekilde savunabilecekleri yeterli hukuki başvuru yollarına erişemediğine de hükmetti.
Karar doğrultusunda İsviçre, eski tutukluya 12 bin avro, eski hastaya ise 4 bin avro manevi tazminat ödeyecek. Ayrıca 10 bin avroluk yargılama ve avukatlık masraflarını da karşılayacak.
