İSVİÇRE– İsviçre’de 27 Eylül’de dokuz kantonda halk önemli kantonal düzenlemeler için sandık başına gidecek. Vergilerin düşürülmesinden ücretsiz doğum kontrolüne, 16 yaşında oy kullanma hakkından öğretmenlerin çalışma koşullarına ve kamu kurumlarında destekli intihara kadar birçok konu oylanacak.
27 Eylül Pazar günü yapılacak kantonal oylamalarda günlük yaşamı doğrudan ilgilendiren çok sayıda konu halkın kararına sunulacak. Oylamalar Basel-Landschaft, Basel-Stadt, Bern, Cenevre, Graubünden, Luzern, Schaffhausen, Vaud ve Zürih kantonlarında gerçekleştirilecek.
Aynı gün ülke genelinde iki federal konu da oylanacak. Federal düzeyde seçmenler Tarafsızlık Girişimi ile Gıda Girişimi hakkında karar verecek.
Cenevre’de ücretsiz doğum kontrolü oylanacak
Cenevre’de dört farklı konu halkın önüne gelecek. Bunlardan biri Sosyal Demokrat Parti’nin ücretsiz doğum kontrolü girişimi.
Girişim kabul edilirse doğum kontrol yöntemlerinin maliyetinin kamu tarafından karşılanması öngörülüyor. Destekleyenler, maliyetlerin cinsel sağlık hizmetlerine erişimde engel oluşturmaması gerektiğini savunuyor.
Hükümet ve girişime karşı çıkan partiler ise düzenlemenin kapsamının fazla geniş olduğunu ve yıllık maliyetinin 20 milyon frankı aşabileceğini belirtiyor.
Cenevre’de ayrıca Fransa tarafındaki sınır ötesi ulaşım altyapısına 39,5 milyon frank katkı sağlanması, Batı İsviçre Uygulamalı Bilimler ve Sanatlar Üniversitesi’ne yönelik finansmanın azaltılması ve kiracıların konut satın almasını kolaylaştıracak yasal değişiklik de oylanacak.
Vaud’da yüzde 12’lik vergi indirimi
Vaud kantonunda gelir ve servet vergilerinin yüzde 12 oranında azaltılmasını öngören girişim oylanacak.
Girişimin destekçileri, kantonun diğer bölgelere kıyasla yüksek vergi yüküne sahip olduğunu ve gelirlerdeki düşüşün kamu hizmetlerinde kesintiye yol açmadan karşılanabileceğini savunuyor.
Kanton hükümeti ve parlamento ise yüzde 12’lik indirimin kamu bütçesinde önemli tasarrufları zorunlu hale getirebileceği görüşünde. Hükümetin daha önce gelir vergisinde 2027’ye kadar kademeli olarak yüzde 7’lik indirim öngören bir plan hazırladığı belirtildi.
Graubünden’de 16 yaşında oy hakkı
Graubünden’de seçmenler oy kullanma yaşının 16’ya indirilmesini öngören anayasa değişikliğine karar verecek.
Değişiklik kabul edilirse 16 yaşından itibaren gençler kantonal oylamalara katılabilecek ve referandum imzası verebilecek. Ancak seçilme hakkı yine 18 yaşında başlayacak.
Düzenlemenin kabul edilmesi halinde yaklaşık 2.800 genç gelecek yıldan itibaren siyasi kararlara katılabilecek.
Zürih’te destekli intihar ve öğretmenlerin çalışma koşulları
Zürih’te huzurevleri, bakım merkezleri, hastaneler ve rehabilitasyon kliniklerinin destekli intihara izin vermesini zorunlu hale getirecek düzenleme oylanacak. Psikiyatri kurumları ve cezaevleri düzenlemenin dışında tutulacak.
Mevcut sistemde bu zorunluluk yalnızca belediyeler tarafından işletilen veya belediyeler adına yönetilen huzurevi ve bakım kurumları için geçerli.
Zürih’te ayrıca öğretmenlerin çalışma koşullarını değiştirecek bir düzenleme de halkın önüne gelecek. Sınıf öğretmenlerinin veli görüşmeleri ve okul gezilerinin organizasyonu gibi ek görevler için yıllık ek çalışma süresinin artırılması ve ders hazırlığı için ücretlendirilen sürenin genişletilmesi öngörülüyor.
Luzern’de futbol maçlarındaki şiddet tartışması
Luzern’de FC Luzern maçlarıyla bağlantılı taraftar şiddetine yönelik iki farklı düzenleme karşı karşıya gelecek.
Halk girişimi daha sert önlemler talep ederken, kanton parlamentosunun karşı projesi önleme, diyalog, kulüplerin sorumluluğunun artırılması ve video gözetimine ağırlık veriyor.
Kantonda ayrıca personelsiz mağazaların, elektrikli araç şarj istasyonlarındaki satış noktalarının da dahil olduğu şekilde daha uzun süre açık kalmasını sağlayacak düzenleme oylanacak.
Diğer kantonlarda da önemli kararlar var
Basel-Landschaft’ta imar planlamasından kaynaklanan arazi değer artışlarının vergilendirilmesi, Basel-Stadt’ta izinsiz protestolara ilişkin polis masrafları ve bazı kültür kurumları için depo alanı kullanımı oylanacak.
Bern’de kaliteli eğitimin kanton anayasasında güvence altına alınmasını isteyen girişim halkın kararına sunulacak.
Schaffhausen’de ise yerleşim bölgelerindeki kanton yollarında genel olarak 50 kilometre hız sınırının uygulanmasını ve yol düzenlemelerinde bazı yapısal değişikliklerin sınırlandırılmasını öngören girişim oylanacak.
27 Eylül’deki kantonal oylamalar, farklı kantonlarda vergi politikalarından sağlık ve sosyal politikalara, eğitimden ulaşıma kadar geniş bir alanda halkın doğrudan karar vermesini sağlayacak.
