İSVİÇRE– İsviçre’de yemek dağıtım kuryelerinin çalışma koşullarına yönelik denetimler yetersiz kalıyor. SRF’nin araştırmasına göre 26 kantondan yalnızca beşi denetim yaparken, 17 kanton herhangi bir kontrol gerçekleştirmiyor. Kuryelerin çalışan mı yoksa bağımsız çalışan mı sayılacağına ilişkin hukuki belirsizlik de denetim eksikliğinin nedenleri arasında yer alıyor.
İsviçre’de eve yemek teslimatı yapan kuryelerin çalışma koşulları, ülke genelinde sınırlı biçimde denetleniyor. İsviçre Radyo ve Televizyon Kurumu SRF’nin tüm kantonları kapsayan araştırması, sektördeki çalışma koşullarına ilişkin kontrollerin büyük ölçüde yetersiz kaldığını ortaya koydu.
Araştırmaya göre, 26 kantondan yalnızca beşi yemek kuryelerinin çalışma koşullarını denetliyor. On yedi kantonda herhangi bir denetim yapılmazken dört kanton konuya ilişkin bilgi vermedi.
Çalışma koşullarının denetlenmesinden kanton makamları sorumlu. Ancak bu sorumluluk, kuryelerin işçi statüsünde kabul edilmesi durumunda geçerli oluyor. Denetim yapmayan bazı kantonlar, kuryeleri bağımsız çalışan olarak değerlendirdiklerini belirtirken, mesleki statülerine ilişkin hukuki belirsizlikler de denetim eksikliğinin gerekçeleri arasında gösteriliyor.
Just Eat ve Uber Eats’in çalışma modelleri tartışılıyor
İsviçre’de eve yemek teslimatı pazarına Just Eat ve Uber Eats hâkim. Just Eat, bugüne kadar kuryelerini çalışan statüsünde istihdam ederken bundan sonra bağımsız çalışanlarla daha fazla iş birliği yapmayı planlıyor. Uber Eats ise kuryeleriyle resmî olarak bağımsız çalışma esasına dayalı bir model üzerinden çalışıyor.
Bununla birlikte, çeşitli mahkeme kararlarında Uber Eats kuryelerinin gerçekte platformun çalışanları olduğu sonucuna varıldı. Bu kararların ardından şirket, ödenmemiş sosyal sigorta primlerini geriye dönük olarak ödemek zorunda kaldı.
Uygulamaların çalışma düzeni üzerindeki etkisi belirleyici
Basel Üniversitesi’nde sosyal hukuk profesörü olan Kurt Pärli’ye göre, yemek kuryelerinin bağımsızlığı çoğu zaman göründüğü kadar geniş değil. Teslimatları yöneten uygulamalar, kuryelerin ne zaman ve nasıl çalışacağını büyük ölçüde belirliyor.
Platformların talimatlarına uymayan kuryelerin daha az teslimat işi alma riski bulunuyor. Pärli’ye göre, kuryelerin çalışma düzeni üzerindeki bu bağımlılık, mahkemelerin onları bağımsız çalışan yerine işçi olarak değerlendirmesinde önemli rol oynuyor.
Hukuk profesörü, platformların çalışma modellerinde esaslı bir değişiklik yapılmadığı sürece yeni sözleşmelerin de aynı hukuki ilke doğrultusunda değerlendirilmesi gerektiğini savunuyor.
Çalışan statüsü temel haklar sağlıyor
Kuryelerin çalışan mı yoksa bağımsız çalışan mı sayıldığı, sahip oldukları haklar açısından önemli sonuçlar doğuruyor. Çalışan statüsünün tanınması; dinlenme molaları, çalışma süreleri arasında dinlenme hakkı, ücretli tatil, yerel ve sektörel standartlara uygun ücret ve sosyal sigorta primlerinin ödenmesi gibi güvenceler sağlıyor.
Ancak SRF’nin araştırması, bu haklara uyulup uyulmadığının kantonların büyük çoğunluğunda kontrol edilmediğini gösteriyor. Böylece yemek dağıtım sektöründe çalışanların haklarının korunması, hem kuryelerin hukuki statüsüne hem de kantonların denetim uygulamalarına bağlı kalıyor.
