BERN – İsviçre’de 2027 yılı ücret görüşmeleri, sendikalar ile işverenler arasında şimdiden anlaşmazlığa sahne oluyor. İşçi ve sendika çatı kuruluşu Travail.Suisse, gelecek yıl için ortalama yüzde 2 maaş artışı talep ederken, İsviçre İşverenler Birliği (UPS) ekonominin mevcut görünümünün yaklaşık yüzde 1’lik bir artışı desteklediğini savunuyor.
Travail.Suisse, yüzde 2’lik talebin tüm sektörler için aynı oranda uygulanmasının zorunlu olmadığını, sektörlere göre farklılık gösterebileceğini belirtti. Örneğin sağlık sektöründe sendika Syna, yıllardır ücret artışlarının düşük kalması nedeniyle yüzde 5 ila 6 arasında zam talep ediyor.
Sendikalar: Satın alma gücü geriledi
Travail.Suisse, son on yılda reel ücretlerde önemli bir durgunluk yaşandığını ve bunun hane halklarının mali durumunu olumsuz etkilediğini savunuyor.
Özellikle yaşam maliyetindeki artış ve sağlık sigortası primlerinin yükselmesi, çalışanların üzerindeki baskıyı artırıyor. Sağlık sigortası primleri resmi enflasyon hesaplamalarına dahil edilmiyor.
Travail.Suisse’nin hesaplamalarına göre orta gelirli hanelerin satın alma gücü, 2022’den 2026 sonuna kadar enflasyon ve sağlık sigortası maliyetlerindeki artış birlikte değerlendirildiğinde yüzde 1,5 ila 1,9 arasında geriledi.
Sendika ayrıca verimlilik ile ücretler arasında giderek büyüyen bir fark olduğunu savunuyor. Buna göre 2017-2026 döneminde işgücü verimliliği yıllık ortalama yüzde 1,4 arttı ancak reel ücretler aynı ölçüde yükselmedi.
Travail.Suisse Ekonomi Politikaları Başkanı Thomas Bauer, üretimden elde edilen katma değerin çalışanların emeğine dayandığını ve çalışan başına yaratılan değerin artması halinde bunun ücretlere de yansıması gerektiğini söyledi.
İşverenler yüzde 1’i savunuyor
İsviçre İşverenler Birliği ise sendikaların değerlendirmesini gerçek ekonomik koşullardan kopuk buluyor. İşverenler, zayıf ekonomik büyüme ve artan jeopolitik belirsizlikler nedeniyle istihdamın korunmasının öncelikli olması gerektiğini savunuyor.
UPS ayrıca şirketlerin verimlilik artışından elde edilen kazançları çalışanlara yansıtmadığı yönündeki sendika eleştirisini de reddediyor.
İşverenlere göre ücret artışını değerlendirmek için yalnızca resmi ücret endeksine bakmak doğru değil. Terfi ve daha yüksek ücretli pozisyonlara geçiş gibi faktörlerin de hesaba katılması gerektiğini belirten UPS, bu şekilde hesaplandığında 2014’ten bu yana reel ücretlerin verimlilik kadar, hatta en az onun kadar arttığını savunuyor.
Sağlık sigortası primleri tartışmanın merkezinde
Her iki taraf da artan sağlık sigortası primlerinin hane bütçeleri üzerinde ciddi bir baskı oluşturduğu konusunda hemfikir. Ancak çözüm konusunda görüşler ayrılıyor.
İşverenler, sağlık maliyetlerinin kontrol altına alınması gerektiğini savunurken sendikalar, artan primlerin daha yüksek ücret artışlarını gerekli kıldığını belirtiyor.
2027 yılı ücret görüşmelerinin önümüzdeki aylarda sektörlere göre şekillenmesi ve sendikaların yüzde 2’lik genel zam talebi ile işverenlerin yaklaşık yüzde 1’lik artış önerisi arasındaki farkın müzakerelerin temel başlıklarından biri olması bekleniyor.
