BERN– İsviçre’de bu yaz yaşanan sıcak hava dalgaları yüzlerce kişinin erken ölümüne yol açtı. Federal İstatistik Dairesi’nin haftalık ölüm verilerine göre haziran-eylül döneminde yaklaşık 600 kişinin fazladan hayatını kaybettiği tahmin ediliyor. Ancak bu kişilerin ölüm belgelerinde sıcaklık doğrudan ölüm nedeni olarak yer almıyor.
Bu yaz, 1864’ten bu yana İsviçre’de ölçülen en sıcak yaz oldu. Yüksek sıcaklıkların sağlık üzerindeki etkisi ise özellikle haziran ayının sonundan itibaren ölüm istatistiklerine yansıdı.
İlk sıcak hava dalgası en fazla can kaybına yol açtı
En belirgin artış, haziran ayının sonlarında yaşanan ilk sıcak hava dalgasında görüldü.
İsviçre Tropikal ve Halk Sağlığı Enstitüsü’nden (Swiss TPH) epidemiyolog Martina Ragettli’ye göre bunun nedenlerinden biri, insanların yazın başında yüksek sıcaklıklara henüz uyum sağlamamış olması.
Vücut, yaz boyunca sıcaklığa karşı belirli ölçüde uyum sağlıyor. Bu nedenle sezonun ilk sıcak hava dalgası, çoğu zaman daha sonraki sıcaklık dönemlerine kıyasla daha ağır sonuçlara yol açabiliyor.
Ancak bu yıl sıcaklıkların etkisi ilk dalgayla sınırlı kalmadı. Temmuz ayında kısa süreli bir serinlemenin ardından ağustos ayının başında daha uzun süren ikinci bir sıcak hava dalgası yaşandı.
65 yaş altındaki ölümlerde de artış görüldü
Sıcak havadan en fazla etkilenen grup yine 65 yaş üzerindeki kişiler oldu. Bu yaş grubu, yüksek sıcaklıklara karşı daha hassas kabul ediliyor.
Ancak bu yaz dikkat çeken gelişmelerden biri, ikinci sıcak hava dalgası sırasında 65 yaşın altındaki kişiler arasındaki ölümlerin de normalden belirgin şekilde fazla olmasıydı.
Ragettli, bunun nedenlerinden birinin yaz tatilinin sona ermesi olabileceğini belirtti. Ağustos ayında insanların günlük çalışma hayatına dönmesiyle birlikte açık havada çalışan, şantiyelerde bulunan, satış sektöründe veya bakım hizmetlerinde görev yapan kişilerin yüksek sıcaklığa daha fazla maruz kalmış olabileceği değerlendiriliyor.
Bununla birlikte uzmanlar, bu açıklamanın kesin olarak kanıtlanmadığını vurguluyor. Sıcak hava dalgalarının süresi ve yoğunluğu da ölüm oranındaki artışta rol oynamış olabilir.
Ölüm belgelerinde sıcaklık görünmüyor
Yaklaşık 600 kişinin ölümünün doğrudan sıcaklıktan kaynaklandığını kesin olarak söylemek mümkün değil.
Bunun temel nedeni, sıcaklığın çoğu durumda ölüm belgesinde doğrudan ölüm nedeni olarak yer almaması. Kişinin ölüm belgesinde örneğin kalp krizi veya dolaşım yetmezliği yazabiliyor. Ancak aşırı sıcaklık, bu sağlık sorunlarını tetikleyen faktörlerden biri olabiliyor.
Federal İstatistik Dairesi’nin haftalık verileri bu nedenle olağan dışı bir ölüm artışını gösteriyor, ancak ölümlerin kesin nedenini ortaya koymuyor.
Şu ana kadar sıcaklık dışında bu ölçekte bir ölüm artışını açıklayabilecek başka belirgin bir olayın tespit edilmediği belirtiliyor.
Daha kesin sonuçlar 2027’de açıklanacak
Swiss TPH, ölüm verilerini sıcaklık kayıtlarıyla birlikte daha ayrıntılı şekilde analiz ediyor. Bu çalışmanın sonuçlarının 2027 ilkbaharında açıklanması bekleniyor.
Bu analiz, sıcak hava ile ölüm oranı arasındaki bağlantının daha kesin şekilde ortaya konulmasını sağlayacak.
İsviçre’de sıcaklığa bağlı ölümlerde önceki en yüksek seviye 2003 yılındaki sıcak yazda görülmüştü. Sonraki yıllarda ise sıcaklığa bağlı ölüm oranlarının genel olarak düşüş gösterdiği belirtiliyor. Bu durum, sıcak hava uyarı sistemleri ve diğer korunma önlemlerinin etkili olabileceğine işaret ediyor.
Ancak İsviçre’deki 26 kantondan yalnızca 8’inin kapsamlı bir sıcak hava eylem planı bulunuyor. Sıcaklığa karşı alınacak önlemlerde temel sorumluluk kantonlara ait. Çevre Bakanı Albert Rösti de bu konuda federal düzeyde yeni bir sorumluluk oluşturulmasının şimdilik gündemde olmadığını belirtiyor.
Bu yazın verileri, aşırı sıcakların artık yalnızca yaşlılar için bir sağlık riski olmadığını gösteriyor. İklim değişikliği nedeniyle bu tür sıcak yazların gelecekte daha seyrek değil, daha sık yaşanması bekleniyor.
