Foto: Harry Lauber
VALAİS– İsviçre’nin simgesi Matterhorn’un kuzey yamacından akan şelaleleri gösteren görüntüler sosyal medyada büyük ilgi gördü. Olayın, yüksek rakımda sıcak hava ile şiddetli yağışın aynı anda yaşanması sonucu ortaya çıktığı belirtilirken, bunun yüksek dağlarda iklim değişikliğinin etkilerini yansıtan dikkat çekici örneklerden biri olduğu ifade edildi.
İsviçre’nin Valais kantonunda bulunan Matterhorn Dağı’nın kuzey yamacından akan su şelaleleri, sosyal medyada geniş yankı uyandırdı. Görüntüler, 25 Haziran akşamı Zermatt’ta yaşayan 78 yaşındaki dağ rehberi Harry Lauber tarafından kaydedildi.
Lauber, fotoğrafı evinden saat 18.00 sıralarında çektiğini belirterek, Zermatt’ta yalnızca hafif yağmur yağmasına rağmen Matterhorn zirvesinde güçlü bir gök gürültülü sağanağın oluştuğunu söyledi. Ona göre dağın dik yapısı nedeniyle yükselen sıcak hava, zirvede yerel fırtınaların oluşmasını kolaylaştırıyor. Yağan yağmur ise neredeyse dik kaya yüzeylerinden hızla aşağı süzülerek şelale görüntüsü oluşturuyor.
Yaklaşık beş ila on dakika süren doğa olayını kariyeri boyunca yalnızca ikinci kez gözlemlediğini belirten Lauber, benzer bir manzaranın en son 2022 yılında yaşandığını ifade etti.
İsviçre Meteoroloji Kurumu’nda görev yapan meteorolog Luca Nisi, olayın tek başına sıcak hava nedeniyle meydana gelmediğini söyledi. Nisi’ye göre bu görüntüyü olağan dışı kılan, çok sıcak hava kütlesi ile zirvede etkili olan kuvvetli fırtınanın aynı anda gerçekleşmesi oldu.
Son yıllarda yaz aylarında sıfır derece seviyesinin sık sık 5 bin metrenin üzerine çıktığını belirten Nisi, 2023 yılında bu seviyenin yaklaşık 5 bin 300 metreye ulaşarak rekor kırdığını hatırlattı. Şelalelerin görüntülendiği gün ise sıfır derece seviyesi yaklaşık 4 bin 500 metre olarak ölçüldü.
Meteoroloji verilerine göre geçmiş yıllarda benzer bir hava sistemi yaşansaydı, zirveye yağmur yerine büyük olasılıkla kar yağacaktı. Ancak artan sıcaklıklar nedeniyle yağış artık yağmur şeklinde gerçekleşebiliyor.
Olay, yalnızca etkileyici görüntüler oluşturmakla kalmadı, yüksek dağlarda yaşanan değişimlere ilişkin tartışmaları da yeniden gündeme getirdi.
İsviçre İtalyan Üniversitesi Uygulamalı Bilimler Yüksekokulu’nda görev yapan jeomorfoloji profesörü Cristian Scapozza, yüksek rakımlarda yağan yağmurun donmuş toprak tabakası olan permafrost üzerinde önemli etkiler oluşturduğunu belirtti. Yağmur sularının kaya çatlaklarına sızarak donmuş zemini çözmeye başladığını, bunun da kayaları bir arada tutan buz tabakasını zayıflattığını ifade etti. Bu süreç, kaya düşmeleri ve dağ yamaçlarındaki çökme riskini artırıyor.
İsviçre Kar ve Çığ Araştırmaları Enstitüsü’nden araştırmacı Robert Kenner ise tek bir hava olayından kesin sonuç çıkarılmaması gerektiğini söyledi. Kenner, permafrost üzerinde belirleyici olan etkenin tekil hava olayları değil, uzun yıllara yayılan iklim değişikliği olduğunu vurguladı. Ayrıca fotoğrafta görülen akışın tamamının yağmur olmayabileceğini, bir bölümünün zirvede oluşan doludan kaynaklanmış olmasının da ihtimaller arasında bulunduğunu belirtti. (RTS)
