NİDWALDEN– ABD ile İran arasında İsviçre’nin Bürgenstock bölgesinde gerçekleştirilen müzakerelerin ilk turunun ardından, Ortadoğu’daki çatışmaların azaltılması ve diplomatik bir çözüm sürecine geçilmesi amacıyla 60 gün içinde nihai bir anlaşmaya ulaşmayı hedefleyen kapsamlı bir yol haritası üzerinde uzlaşı sağlandığı bildirildi.
Görüşmelere arabuluculuk yapan Pakistan ve Katar tarafından yayımlanan ortak açıklamada, tarafların ilk oturumda “cesaret verici ilerlemeler” kaydettiği ifade edildi. Açıklamada, müzakerelerin olumlu ve yapıcı bir atmosferde geçtiği, tarafların yalnızca siyasi değil teknik düzeyde de yoğun bir çalışma sürecine girdiği belirtildi.
Varılan çerçevenin, iki ülke arasında uzun süredir devam eden gerilimin aşılması ve bölgesel çatışmaların kontrol altına alınması için hem siyasi hem de teknik müzakerelerin hızlandırılmasını öngördüğü aktarıldı. Bu kapsamda ABD ve İran heyetlerinin önümüzdeki günlerde İsviçre’de teknik görüşmelere devam edeceği, sürecin haftaya yayılan bir diplomatik takvimle ilerleyeceği kaydedildi.
Anlaşma taslağında en dikkat çekici başlıklardan biri Hürmüz Boğazı oldu. Küresel enerji taşımacılığı açısından kritik öneme sahip olan bu bölgede, olası askeri gerilimlerin ve yanlış anlaşılmaların önüne geçmek amacıyla ABD ile İran arasında doğrudan bir iletişim hattı kurulması konusunda mutabakata varıldığı bildirildi. Bu hattın, özellikle ticari gemilerin güvenli geçişini sağlamak ve bölgede artan riskleri azaltmak için kullanılacağı ifade edildi.
Yol haritasının bir diğer önemli ayağını ise Lübnan’daki çatışmalar oluşturdu. Tarafların, bölgede devam eden gerilimin kontrol altına alınması ve ateşkesin uygulanmasının denetlenmesi amacıyla yeni bir “çatışma yönetim birimi” kurulması konusunda anlaşmaya vardığı aktarıldı. Bu mekanizmanın İran, ABD, Lübnan ve arabulucu ülkelerin katılımıyla çalışacağı, sahadaki askeri hareketliliği izleyerek olası ihlalleri önlemeye yönelik bir rol üstleneceği belirtildi.
İsrail’in bu süreçte müzakerelerin dışında kaldığı ve bazı düzenlemelere itiraz ettiği de diplomatik kaynaklarca ifade edilirken, bölgedeki dengelerin bu yeni mekanizmalarla nasıl şekilleneceği yakından takip ediliyor.
İran tarafı ise görüşmelere ilişkin yaptığı ilk değerlendirmede, özellikle Lübnan başlığında “önemli ilerlemeler” sağlandığını savundu. Ayrıca oluşturulan yeni yapının, sahadaki ateşkesin sürdürülebilirliği açısından kritik bir adım olabileceği ifade edildi.
Öte yandan ABD heyeti, ilk günün sonuçlarına ilişkin resmi bir açıklama yapmazken, müzakerelerin ilk doğrudan oturumunun yaklaşık bir saat sürdüğü ve ardından teknik temasların hızlandırıldığı bildirildi. ABD heyetine üst düzey temsilcilerin başkanlık ettiği, İran tarafında ise dışişleri yönetimiyle birlikte parlamentonun üst düzey isimlerinin de görüşmelere katıldığı aktarıldı.
Tüm taraflar, sürecin temel hedefinin 60 gün içinde kalıcı bir çerçeve anlaşmaya ulaşmak olduğunu vurgularken, müzakerelerin önümüzdeki günlerde daha teknik ve detaylı başlıklarla devam etmesi bekleniyor.
