BERN– İsviçre’de Nazi dönemindeki yağmalamalar ve sömürgecilik döneminden kalan kültürel varlıklarla ilgili anlaşmazlıkları inceleyecek yeni komisyon çalışmalarına başladı. Komisyon, gerekli gördüğü durumlarda eserlerin iade edilmesini veya maddi tazminat gibi başka çözümler uygulanmasını önerebilecek.
İsviçre’de geçmişi tartışmalı kültürel varlıklarla ilgili anlaşmazlıkları incelemek üzere kurulan yeni komisyon, hangi başvuruları nasıl değerlendireceğine ilişkin çalışma kurallarını belirledi.
İade veya tazminat önerilebilecek
“Geçmişi Sorunlu Kültürel Miras Komisyonu” olarak adlandırılan yapı, özellikle Nasyonal Sosyalizm döneminde el konulan veya yağmalanan eserler ile sömürgecilik döneminde farklı ülkelerden İsviçre’ye getirilen kültürel varlıklarla ilgilenecek.
Bir eserin geçmişiyle ilgili anlaşmazlık yaşayan taraflardan biri komisyona başvurabilecek. Tarafların birlikte başvurması da mümkün olacak.
Komisyon öncelikle tarafların anlaşması için arabuluculuk yapmaya çalışacak. Anlaşma sağlanamazsa komisyon, hukuken bağlayıcı olmayan bir tavsiye kararı hazırlayacak.
Bu tavsiyede eserin iade edilmesi, maddi tazminat ödenmesi veya taraflar için adil kabul edilen başka bir çözüm önerilebilecek.
Komisyonun başkanlığını İsviçre’de daha önce Konfederasyon Başkanlığı görevini yürütmüş olan Simonetta Sommaruga yapıyor. Başkan yardımcısı hukukçu Felix Uhlmann ise komisyonun çalışmalarını Bern’de basına anlattı.
İsviçre’nin kendi müzeleri de incelenecek
Komisyon yalnızca dışarıdan yapılacak başvurularla ilgilenmeyecek. İsviçre Konfederasyonu’na bağlı kültür kurumlarının elindeki eserlerin geçmişini de incelemeye başladı.
Eylül ayında İsviçre Ulusal Kütüphanesi, Zürih Federal Teknoloji Enstitüsü (ETH Zürich) ve İsviçre Ulusal Müzesi ile görüşmeler yapıldı. Daha önce Federal Kültür Dairesi de dinlendi.
Bu çalışmaların amacı, İsviçre hükümeti ve federal yönetimin tartışmalı geçmişe sahip kültürel varlıklarla nasıl ilgilenmesi gerektiğine ilişkin öneriler hazırlamak.
Sommaruga, Konfederasyonun bu konuda örnek bir rol üstlenmesi gerektiğini söyledi.
İsviçre’deki insan kalıntıları da araştırılacak
Komisyonun üzerinde durduğu bir diğer konu ise İsviçre’deki müze ve üniversite koleksiyonlarında bulunan insan kalıntıları.
Komisyona göre İsviçre’de binlerce insan kalıntısı bulunuyor olabilir. Bunlar arasında kafatasları, iskeletler ve doku örnekleri yer alıyor.
Bazı kalıntıların 19. ve 20. yüzyıllarda, kaynak ülkelerdeki sömürgecilik dönemleri sırasında çıkarılarak İsviçre’ye getirildiği belirtiliyor. Sommaruga, bazı kalıntıların dönemin sözde “ırk araştırmaları” kapsamında toplandığını söyledi.
Komisyon bu nedenle İsviçre’de bulunan insan kalıntılarının sistematik biçimde kayıt altına alınmasını ve nereden geldiklerinin araştırılmasını istiyor.
Sommaruga, özellikle insan kalıntıları konusunda her olayın ayrı değerlendirilmesi ve mümkün olduğunda ilgili topluluklar ile ölen kişilerin soyundan gelenlerle görüşülmesi gerektiğini belirtti.
