BERN – İsviçre’de vatandaşlık alma süresinin kısaltılmasını isteyen “Demokrasi Girişimi”, Parlamento’nun iki kanadından da ret aldı. Girişim, İsviçre’de yasal olarak 5 yıl yaşayan yabancıların belirli şartları yerine getirmeleri halinde vatandaşlık hakkı kazanmasını öngörüyor. Parlamento’nun ret kararının ardından girişim karşı öneri olmadan halk oylamasına sunulacak.
Kantonlar Meclisi bugün yaptığı oylamada girişimi 34’e karşı 9 oyla, 2 çekimser oyla reddetti. Ulusal Konsey de nisan ayında girişimi reddetmişti. Böylece Parlamento’nun iki kanadı da mevcut vatandaşlık sisteminin değiştirilmesine karşı çıkmış oldu.
Girişimin kabul edilmesi halinde olağan vatandaşlık için gereken 10 yıllık yasal ikamet süresi 5 yıla inecek. Ayrıca vatandaşlık başvurularında bugün kanton ve belediyelere ait olan bazı yetkiler Konfederasyon’a devredilecek ve ülke genelinde daha merkezi ve tek tip bir sistem uygulanacak.
Girişim, 5 yıllık yasal ikamet dışında bazı temel şartlar da getiriyor. Başvuru sahibinin uzun süreli hapis cezasına mahkûm edilmemiş olması, İsviçre’nin güvenliğini tehdit etmemesi ve ülkenin resmi dillerinden birinde temel bilgiye sahip olması gerekiyor. Bu şartları karşılayan kişilerin vatandaşlık hakkı elde etmesi öngörülüyor.
Bugünkü sistemde ise olağan vatandaşlık için en az 10 yıl İsviçre’de yaşamış olmak ve C tipi yerleşim iznine sahip olmak gerekiyor. Bunun yanında kanton ve belediyeler kendi bölgelerinde belirli asgari ikamet süreleri uygulayabiliyor. Bu süreler kantona göre değişebiliyor.
Girişime karşı çıkan Parlamento çoğunluğu, 10 yıllık sürenin 5 yıla indirilmesinin İsviçre ile yeterince güçlü bağ kurmamış kişilerin daha erken vatandaşlık almasına yol açabileceğini savundu. Kanton ve belediyelerin vatandaşlık sürecindeki yetkilerinin kaldırılmasına da karşı çıkıldı.
Girişimi destekleyen azınlık ise mevcut vatandaşlık sürecinin uzun ve karmaşık olduğunu belirterek daha kolay ve ülke genelinde aynı kuralların uygulanacağı bir sistem istedi. Bazı milletvekilleri ayrıca ikinci kuşak yabancılar, İsviçre’de en az 5 yıldır yaşayan çocuklar ve ülkede uzun yıllardır yaşayan kişiler için kolaylaştırılmış vatandaşlık önerdi. Bu karşı öneriler de Parlamento’da kabul edilmedi.
Son söz sandıkta
Parlamento’nun ret kararına rağmen girişim rafa kaldırılmayacak. Federal Konsey ve Parlamento’nun tavsiyesi doğrultusunda İsviçre halkı girişim hakkında sandıkta karar verecek.
Oylamada seçmenlere, vatandaşlık kurallarının girişimde önerilen şekilde değiştirilip değiştirilmeyeceği sorulacak. Federal anayasa değişikliği söz konusu olduğu için girişimin kabul edilmesi için yalnızca halk çoğunluğu değil, halk çoğunluğu ile kanton çoğunluğunun birlikte sağlanması gerekiyor.
Parlamento girişime herhangi bir karşı öneri hazırlamadığı için seçmenlerin önüne girişimin kendisi ve mevcut düzenin devamı gelecek.
