Neuchâtel’de üretilen lazerlerin İsrail ordusuna gönderildiği iddia edildi

NEUCHÂTEL– İsviçre’nin Neuchâtel kantonunda faaliyet gösteren Alpes Lasers şirketinin, İsrailli silah üreticisi Elbit Systems’e yaklaşık 17 milyon frank değerinde lazer bileşeni gönderdiği ortaya çıktı. Araştırmaya göre bu parçalar, İsrail ordusuna ait helikopterleri füze saldırılarına karşı koruyan sistemlerde kullanılabilir. Uzmanlar, sevkiyatların olası hukuki sonuçlarına dikkat çekiyor.

İsviçre’nin Neuchâtel kantonundaki Saint-Blaise kasabasında üretilen yüksek teknoloji ürünü lazer bileşenlerinin İsrail ordusunun kullandığı sistemlere ulaşmış olabileceği öne sürüldü.

WAV adlı araştırma kolektifi ile haftalık Die Wochenzeitung (WOZ) ve Le Courrier gazetelerinin ortak araştırmasına göre, İsviçre Ekonomi Devlet Sekreterliği (SECO), Alpes Lasers tarafından üretilen 1.200 kuantum kaskat lazerin İsrail’e gönderilmesine izin verdi.

2023 yılının sonunda ve Nisan 2025’te onaylanan sevkiyatların toplam değerinin 16,97 milyon İsviçre frangı olduğu belirtildi. Taşıma belgelerine göre, söz konusu bileşenler Zürih üzerinden 27 ayrı sevkiyatla İsrailli savunma sanayisi şirketi Elbit Systems’e gönderildi.

Hem sivil hem askerî amaçlarla kullanılabiliyor

Kuantum kaskat lazerler, hem tıbbi uygulamalarda hem de savunma sanayisinde kullanılabildiği için çift kullanımlı ürünler kategorisinde değerlendiriliyor. Bu statü, ürünlerin sivil amaçların yanı sıra askerî amaçlarla da kullanılabilmesi anlamına geliyor.

Araştırmada incelenen belgeler, İsviçre makamlarının bu ürünlerin İsrail’e gönderilmesine izin verdiğini ortaya koyuyor. Ancak lazerlerin nihai olarak hangi sistemlerde ve hangi amaçla kullanıldığına ilişkin belirsizlikler bulunuyor.

Alpes Lasers, Saint-Blaise merkezli bir teknoloji şirketi. Araştırmaya göre Elbit Systems, şirketi 2022 yılında satın aldı. İsrailli savunma şirketi, Alpes Lasers ile 2015’ten itibaren İsviçre’nin ADS15 tipi insansız hava araçları alımıyla bağlantılı telafi anlaşmaları kapsamında iş ilişkisi kurmuştu.

İsrail ordusunun helikopterlerini koruyan sistemlerle bağlantı

Araştırmada, ihracatına izin verilen lazerlerin kızılötesi bant özelliklerinin, askerî hava araçlarını füze saldırılarına karşı korumak amacıyla kullanılan sistemlerle örtüştüğü belirtildi.

Bu sistemler, yaklaşan füzeleri tespit ederek onları hedeflerinden saptırmayı veya etkisiz hâle getirmeyi amaçlıyor.

Elbit Systems, Mayıs 2025’te İsrail ordusunun kullandığı Black Hawk ve Apache tipi helikopterleri bu tür bir koruma sistemiyle donatmak üzere 55 milyon dolarlık sözleşme aldı. Söz konusu helikopterler Gazze’deki askerî operasyonlarda da kullanılıyor.

Araştırmayı yürüten gazeteciler, İsviçre’de üretilen lazer bileşenlerinin bu sistemlerle bağlantılı olabileceğine dikkat çekiyor. Bununla birlikte, gönderilen parçaların doğrudan söz konusu helikopterlere takıldığını kesin olarak ortaya koyan bir bilgi paylaşılmış değil.

Şirketler açıklama yapmadı, SECO çift kullanımlı ürünleri gerekçe gösterdi

Le Courrier gazetesinin sorularını yönelttiği Alpes Lasers ve Elbit Systems, lazer bileşenlerinin nihai kullanım amacı hakkında açıklama yapmadı.

İsviçre Ekonomi Devlet Sekreterliği (SECO) ise söz konusu bileşenlerin koruma sistemlerine entegre edildiğini doğruladı. Kurum, ihracat izinlerini savunurken bu teknolojilerin sivil havacılıkta da kullanılabildiğine işaret etti.

Ancak ürünlerin nihai kullanımına ilişkin belirsizlikler, ihracat izinlerinin hukuki sonuçları konusunda tartışma yarattı.

Savaş suçlarına olası katkı tartışması

Araştırmanın ardından uluslararası hukuk uzmanları, söz konusu sevkiyatların olası hukuki sorumluluk doğurup doğurmayacağını gündeme getirdi. Uzmanlar, ürünlerin askerî kullanım amacı ve İsrail’in Gazze’deki operasyonlarıyla olası bağlantısı çerçevesinde savaş suçlarına iştirak ihtimalinin değerlendirilmesi gerektiğine dikkat çekti.

Zürihli avukat Marcel Bosonnet de konuyu ceza yargısına taşıma seçeneğini değerlendirdiğini açıkladı.

Bununla birlikte, mevcut bilgiler tek başına şirketlerin veya İsviçre makamlarının savaş suçlarına iştirak ettiğini kanıtlamıyor. Olası bir hukuki sorumluluğun belirlenmesi için ürünlerin nihai kullanımının, ihracat izinlerinin koşullarının ve ilgili tarafların bilgi düzeyinin incelenmesi gerekiyor.

Güncel haberler