KİEV/BERN- Ukrayna istihbaratına göre, Rusya’nın Ukrayna’ya fırlattığı füze ve insansız hava araçlarının yüzde 95’inde İsviçreli şirketlerin ürettiği elektronik bileşenler bulunuyor. Ukrayna, 11 İsviçre şirketine ait parçaları tespit etti. Kiev yönetimi, yaptırımların daha sıkı uygulanması için Bern’e çağrıda bulunuyor.
Rusya’nın Ukrayna’ya yönelik saldırılarında kullandığı füze ve insansız hava araçlarında İsviçreli şirketlerin ürettiği elektronik parçaların bulunduğu bildirildi. Ukrayna askeri istihbarat servisi HUR’un tespitlerine göre, Rus silahlarının büyük bölümünde İsviçre menşeli bileşenler kullanılıyor.
Ukrayna Devlet Başkanı’nın uluslararası yaptırımlardan sorumlu danışmanı Vladyslav Vlasiuk, İsviçre kamu yayıncısı SRF’ye yaptığı açıklamada, Rusya’nın kullandığı füze ve insansız hava araçlarının yüzde 95’inde İsviçreli şirketlerin seri üretim endüstriyel parçalarının bulunduğunu söyledi.
Ukrayna, Rus silahlarının enkazında tespit edilen elektronik bileşenleri düzenli olarak kayıt altına alıyor. HUR’un incelemelerinde 11 İsviçre şirketine ait parçaların belirlendiği bildirildi. Bu parçaların füze ve diğer silah sistemlerinin çalışmasında önemli rol oynadığı belirtiliyor.
Füzelerin ve İHA’ların kritik parçaları
Tespit edilen bileşenler arasında mikrodenetleyiciler, navigasyon verilerini işleyen işlemciler, voltaj dönüştürücüler, sensörler ve bellek çipleri bulunuyor.
Bu tür elektronik parçalar, silahların kontrol, yönlendirme ve veri işleme sistemlerinde kullanılabiliyor. Dolayısıyla ticari amaçlarla üretilen endüstriyel bileşenler, askeri sistemlerin çalışmasında da kritik bir işlev üstlenebiliyor.
Ukrayna istihbaratı daha önce, Rusya’nın Ukrayna’ya karşı kullandığı Kuzey Kore yapımı balistik füzelerde de İsviçre menşeli elektronik parçalar bulunduğunu bildirmişti.
İsviçreli şirketlerin ürettiği bileşenlerin Rusya’ya çoğunlukla Çin üzerinden, aracı şirketler kullanılarak ulaştırıldığı düşünülüyor. Bazı İsviçreli şirketlerin Çin’de üretim yapması da tedarik zincirlerinin izlenmesini zorlaştıran unsurlar arasında gösteriliyor.
Ancak parçaların Rus silahlarında bulunması, ilgili şirketlerin Rus ordusuna doğrudan satış yaptığı veya yaptırımları bilerek ihlal ettiği anlamına gelmiyor. Bileşenlerin hangi aracılar üzerinden ve hangi koşullarda Rusya’ya ulaştığının belirlenmesi gerekiyor.
Ukrayna’dan İsviçre’ye yaptırım çağrısı
Vladyslav Vlasiuk, İsviçre’den uluslararası yaptırımların uygulanmasını daha sıkı denetlemesini istedi. Ukrayna tarafına göre, ticari elektronik bileşenlerin Rusya’nın askeri kapasitesinde kullanılmasını önlemek için tedarik zincirlerinin daha etkili biçimde kontrol edilmesi gerekiyor.
İsviçre Ekonomi Devlet Sekreterliği (SECO) ise SRF’ye yaptığı açıklamada, İsviçreli şirketlerin müşterileri hakkında gerekli incelemeleri yapmakla yükümlü olduğunu belirtti. Şirketler, ürünlerini üçüncü ülkelere ihraç ederken veya satarken, bu malların Rusya’ya yeniden ihraç edilmesini sözleşmeyle yasaklamak zorunda.
SECO, Rusya’ya yönelik yaptırımların etkili ve kapsamlı biçimde uygulanmasının İsviçre hükümeti için öncelik olduğunu vurguladı.
Ortaya çıkan tablo, Rusya’ya yönelik yaptırımların yalnızca doğrudan silah satışlarını değil, sivil sanayide de kullanılan elektronik parçaların uluslararası dolaşımını kapsayan daha geniş bir denetim sorunuyla karşı karşıya olduğunu gösteriyor.
