CENEVRE- Cenevre’de gerçekleştirilen görüşmelerde İsviçre, Ukrayna-Rusya ve ABD-İran krizlerinde arabuluculuk rolü üstlendi. Ukrayna tarafında ilerleme sınırlı, İran tarafında ise savaş riski artıyor.
Son dönemde İsviçre’nin diplomatik arabuluculuk rolleri azalmıştı. Özellikle Gazze barış planı görüşmelerinde sadece gözlemci konumundaydı. Ancak son günlerde Cenevre, iki büyük kriz odağı için müzakere merkezi oldu: Ukrayna-Rusya ve ABD-İran.
Ukrayna görüşmeleri, Umman Sultanlığı temsilciliğinde gerçekleşti. İsviçre, Washington’un çıkarlarını Tahran’da temsil ettiği için narin bir diplomatik konumda bulunuyor. Görüşmelere, Dışişleri Bakanı Ignazio Cassis ve diplomat Gabriel Lüchinger katıldı. Ukrayna tarafıyla yapılan görüşmelerin ilk gününde 6 saat süren müzakereler gerçekleşti, ikinci tur ise sadece 2 saat sürdü. Rusya, maksimum taleplerinden vazgeçmeyerek bir ilerleme sinyali vermedi. Ukrayna Cumhurbaşkanı Volodymyr Selenskyj, ABD Başkanı Donald Trump’ın yalnızca Ukrayna’ya baskı uyguladığını, Rusya’yı ise geri adım atmaya zorlamadığını eleştirdi. Selenskyj, sadece Donbass’tan çekilme odaklı bir anlaşmanın halk tarafından asla kabul edilmeyeceğini belirtti.
İran görüşmeleri ise ABD’nin büyük bir savaş riskiyle karşı karşıya olduğuna dair endişeleri artırıyor. Görüşmelerin ilk gününde taraflar temkinli iyimserlik gösterdi. İran Dışişleri Bakanı Abbas Araghtschi, atmosferi yapıcı olarak nitelendirdi ve anlaşma yolunun başladığını belirtti. ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, görüşmelerin “bir ölçüde iyi” geçtiğini söyledi.
Ancak İran, Trump tarafından belirlenen kırmızı çizgileri henüz kabul etmedi. Bunlar sadece nükleer silahlardan vazgeçmeyi değil, aynı zamanda füze programı ve Hamas, Hizbullah, Husi gruplarına destek konularını da kapsıyor. Taraflar, askeri tehditlerini artırmaya devam ediyor: ABD ikinci bir uçak gemisini bölgeye gönderirken, son 24 saatte 50 ek savaş uçağı da konuşlandırdı. İran Devrim Muhafızları ise Hormuz Boğazı’nda deniz tatbikatına başladı.
İran’ın dini lideri Ali Hamaney, ABD’ye “Uçak gemisinden daha tehlikeli olan, onu denizin dibine gönderecek silahtır” diyerek uyarıda bulundu. Trump ise Ocak ayında İran’daki protestolara karşı hareketsiz kaldığı için eleştirilerle karşı karşıya. ABD yetkilileri, önümüzdeki iki hafta içinde somut öneriler beklediklerini açıkladı. Bir danışman, savaş ihtimalini %90 olarak değerlendirdi.
İsviçre diplomatik anlamda her iki kriz için arabuluculuk yaparken, Ukrayna tarafında sınırlı ilerleme görülüyor; İran tarafında ise olası çatışma riski ciddi şekilde yükselmiş durumda.
