BERN– Bern Üniversitesi’nin araştırmasına göre Kuzey Atlantik’teki okyanus akıntılarının yavaşlaması, geçmişte buzul çağlarının daha uzun ve sert yaşanmasına katkı sağlamış olabilir.
İsviçre’de yapılan yeni bir bilimsel araştırma, Dünya’nın iklim tarihinde okyanus akıntılarının sanılandan daha kritik bir rol oynadığını ortaya koydu. Bern merkezli Bern Üniversitesi bünyesinde yürütülen çalışmaya göre, Kuzey Atlantik’teki derin su akıntılarının yavaşlaması geçmişte buzul çağlarının daha uzun ve daha şiddetli yaşanmasına katkıda bulunmuş olabilir.
Araştırma ekibi, uluslararası deniz sondaj programı kapsamında İzlanda açıklarından alınan tortu örneklerini inceledi. Bu örneklerde yer alan mikro fosiller ve jeokimyasal izler sayesinde, yaklaşık 1,1 milyon ile 800 bin yıl önce Kuzey Atlantik’in derin su yapısı yeniden modellendi.
Bilim insanları, bu dönemde okyanusun derin katmanlarında oksijen seviyelerinin zaman zaman ciddi şekilde düştüğünü tespit etti. Bunun temel nedeninin, buzulların erimesiyle denize karışan büyük miktarda tatlı su olduğu belirtildi. Bu tatlı su, okyanusun üst tabakasını stabilize ederek derin su akıntılarını zayıflattı.
Çalışmaya göre bu durum, okyanusların karbon döngüsünü de etkiledi. Derin akıntıların zayıflaması, karbondioksitin yüzeye taşınmasını ve atmosfere salınmasını azalttı. Bu süreç, atmosferde CO₂ seviyelerinin düşmesine ve gezegenin soğumasına yol açarak buzulların genişlemesini hızlandırdı.
Araştırmayı yöneten Iván Hernández-Almeida, Kuzey Atlantik’in bu süreçte Güney Okyanusu ile birlikte iklim değişiminde kilit rol oynadığını belirtti. Çalışma, iklim döngülerindeki değişimin yalnızca güney yarımküreyle sınırlı olmadığını, kuzeydeki okyanus süreçlerinin de aynı derecede etkili olduğunu gösteriyor.
Bilim insanlarına göre bu bulgular, günümüzdeki iklim değişikliği açısından da önemli bir uyarı niteliği taşıyor. Küresel ısınma ve Grönland’daki buz erimelerinin artması, Atlantik akıntılarının yeniden zayıflama riskini gündeme getiriyor.
Araştırma, okyanus sistemlerinin iklim üzerindeki etkisinin geçmişte olduğu gibi bugün de son derece hassas ve belirleyici olabileceğini ortaya koyuyor.
