BERN– İsviçre hükümeti AVS 2030 reformu ile emeklilik yaşını sabit tutuyor ancak erken emeklilik imkanlarını daraltıyor. Paket 11 eylüle kadar görüşte kalacak.
İsviçre hükümeti, emeklilik sistemi AVS’nin uzun vadede mali olarak sürdürülebilir kalması için hazırladığı AVS 2030 reform paketini kamuoyu görüşüne açtı. Paketle birlikte en önemli karar, yasal emeklilik yaşının 65 olarak korunması oldu. Ancak erken emeklilik seçenekleri önemli ölçüde sınırlandırılıyor.
Reformun temel gerekçesi, önümüzdeki yıllarda “bebek patlaması kuşağı” (1946–1964 yılları arasında doğan ve nüfusu oldukça yüksek olan nesil) emekli olmaya başladıkça sistem üzerindeki mali yükün artacak olması. İsviçre hükümeti bu nedenle daha fazla kişinin daha uzun süre çalışmasını hedefliyor.
Yeni düzenlemeye göre en büyük değişikliklerden biri, mesleki emeklilik sisteminde (ikinci sütun) erken emeklilik yaşının yükseltilmesi. Şu anda 58 yaşından itibaren mümkün olan erken emeklilik, kademeli olarak 63 yaşına çıkarılacak. Bu yaşın altında erken emeklilik neredeyse imkansız hale getirilecek.
Ayrıca 63 yaşından itibaren hem AVS hem de mesleki emeklilik haklarının daha esnek kullanılabilmesi planlanıyor. Yani tamamen yasaklanmıyor ancak daha geç yaşa çekiliyor.
AVS tarafında da çalışma hayatını uzatmaya yönelik teşvikler getiriliyor. Emeklilik yaşına ulaştıktan sonra çalışmaya devam eden kişiler için AVS katkı muafiyet sınırı artırılacak. Böylece emeklilik sonrası çalışanlar daha az kesintiyle daha uzun süre gelir elde edebilecek.
Bir diğer değişiklik, emekliliğin ertelenmesi durumunda alınan ek ödemelerdeki sınırlamaların kaldırılması. Bu da daha geç emekli olanların daha fazla kazanmasını sağlayacak.
Sistemin finansman tarafında da önemli düzenlemeler var. Hastalık ve iş kazası ödeneklerinden de AVS katkısı alınacak. Bu durum, daha önce katkı dışında kalan bazı gelirlerin sisteme dahil edilmesi anlamına geliyor.
Serbest çalışanlar için de değişiklik planlanıyor. Özellikle yüksek gelir elde eden serbest çalışanların daha fazla AVS katkısı ödemesi sağlanacak ve sistemle çalışanlar arasındaki fark azaltılacak.
Bunun yanında şirket sahiplerinin maaş yerine “temettü” (kâr payı) dağıtarak daha düşük katkı ödemesinin önüne geçilmek isteniyor. Eğer temettü geliri belirli bir oranın üzerine çıkarsa, bu gelir de AVS katkı hesabına dahil edilecek.
Hükümet, bu düzenlemelerin 2030 ile 2040 yılları arasında yılda yaklaşık 600 milyon İsviçre frangı ek gelir sağlayabileceğini hesaplıyor.
Ancak emeklilik sisteminin geleceği sadece bu reforma bağlı değil. 2026 sonunda ödenmeye başlanacak 13. emeklilik maaşının nasıl finanse edileceği de kritik bir konu. Şu anda bu konu parlamentoda tartışılıyor.
Eğer 13. emeklilik maaşı için kalıcı bir finansman bulunamazsa, iki seçenek gündeme gelebilir:
- Katkı oranlarının artırılması
- Katma değer vergisinin yükseltilmesi
Hükümet, tüm bu düzenlemelerin amacının emeklilik sistemini uzun vadede daha dengeli ve sürdürülebilir hale getirmek olduğunu belirtiyor.
